Innlendar belgjurtir – frŠrŠktarm÷guleikar

H÷fundur┌tgefandi┌tgßfußr┌tgßfusta­ur
Jˇn Gu­mundssonBŠndasamt÷k ═slands, BŠndaskˇlinn ß Hvanneyri, Rannsˇknastofnun landb˙na­arins, Rannsˇknast÷­ SkˇgrŠktar rÝkisins, Tilraunast÷­ hßskˇlans Ý meinafrŠ­i, Vei­imßlastofnun1997ReykjavÝk
Rit┴rgangurT÷lubla­Bls.
B˙vÝsindi1141-48

gr-bu11-jg.PDF

Frß vefstjˇra: Greinina Ý heild sinni er a­ finna Ý pdf-skjalinu hÚr a­ ofan

YFIRLIT

Til a­ hŠgt sÚ a­ nřta innlendar belgjurtir Ý rŠktun og landbˇtum ■arf a­ rŠkta ■Šr til frŠs. Eina innlenda belgjurtin sem er komin Ý frŠrŠkt er l˙pÝnan, en frŠrŠkt hennar hˇfst sumari­ 1986. Gˇ­ir m÷guleikar eru ß ■vÝ a­ hŠgt ver­i a­ taka belgjurtirnar baunagras og giljaflŠkju til frŠrŠktar, en einnig er hugsanlegt a­ hŠgt sÚ a­ rŠkta hvÝtsmßra, umfe­ming og gullkoll til frŠs hÚr ß landi.

Baunagras ■roskar frŠ ßrvisst og vir­ist ekki vera hß­ skordřrum um frŠvun. GiljaflŠkja og vallerta eru ■a­ hins vegar. Ëvisst er a­ hve miklu leyti hinar tegundirnar eru hß­ar skordřrum. HÚr ß landi eru til skordřr sem rß­a vi­ a­ frŠva belgjurtirnar a­ vallertunni undanskilinni. Afkastamesta tegundin er lÝklega hunangsflugan Bombus terrestris sem miki­ var af ß Rangßrv÷llum sumari­ 1996. Annar ■ekktur innlendur frŠvari er Bombus jonellus.

Ůegar belgjurtategundirnar ver­a teknar Ý frŠrŠkt er best a­ hafa ■Šr allar ß einum sta­ til a­ hŠgt sÚ a­ byggja upp ÷flugan stofn frŠvara. GŠta ■arf ■ess a­ alltaf sÚu blˇmstrandi tegundir ß svŠ­inu. FrŠ belgjurta ■arf a­ slÝpa fyrir sßningu og smita me­ rˇtarhnř­isbakterÝum.

SUMMARY

Seed production potential of native legumes in Iceland

Seed production is a necessery prerequisite for using indigenous legumes in agriculture and land reclamation. Presently, seed is only being produced from the nootka lupine, Lupinus nootkatensis, but two other species, Lathyrus japonicus and Vicia sepium, are promising candidates for large scale seed production. Other potential species are Trifolium repens, V. cracca and Anthyllis vulneraria.

L. japonicus is known to set seed every year and is thus probably not dependent on insect pollination. V. sepium and L. pratense both depend on insect pollination, but it is not jet known whether the same is true for other legumes. In Iceland there are insects that can pollinate all these species apart from L. pratense of which the most productive is Bombus terrestris. Another native well-known pollen bearer is B. jonellus.

Seed production of the native legumes should be concentrated in one area to ensure continuous presence of flowers throughout the summer for effective build up of pollinators. This will secure pollination of all species and increase the amount of seed. Legume seeds have a hard seed coat and must be scarified before sowing in order to give rapid germination and they must be inoculated with the appropiate Rhizobium strain.

Key words: legumes, pollinators, seed production.


INNGANGUR

HŠgt er a­ rŠkta frŠ af ÷llum pl÷ntum sem ß anna­ bor­ ■roska frŠ hÚr ß landi. En hvort frŠrŠkt ver­i atvinnuvegur er anna­ mßl. Til ■ess a­ svo ver­i ■arf plantan a­ ■roska frŠ ßrlega og ■a­ ■arf a­ sitja ß pl÷ntunni Ý einhverja daga og vÚlvŠ­ing frŠslßttar ■arf a­ vera m÷guleg. Ef nřta ß belgjurtir Ý talsver­um mŠli ■arf a­ rŠkta af ■eim frŠ. HÚr ver­ur fjalla­ um frŠrŠktarm÷guleika innlendra belgjurta. Innlendum belgjurtum hefur n˙ veri­ safna­ vÝ­a af landinu, a­ Nor­vesturlandi undanskildu, Ý fjˇrar tilraunir, ■ar af tvŠr ß Rangßrv÷llum. ═ ■a­ verkefni mß sŠkja grunnupplřs-ingar um v÷xt og breytileika (Berglind Orradˇttir og ┴slaug Helgadˇttir, 1997).

Eina belgjurtin sem er Ý frŠrŠkt hÚr ß landi er l˙pÝnan (Lupinus nootkatensis), en h˙n var tilt÷lulega nřveri­ tekin Ý frŠrŠkt. Eftir a­ tegundin haf­i veri­ Ý landinu Ý nŠrri heila ÷ld var fari­ a­ rŠkta hana til frŠs. L÷ngu ß­ur h÷f­u menn ■ˇ komi­ auga ß kosti hennar sem landgrŠ­slupl÷ntu (sjß. t.d. AndrÚs Arnalds, 1979).