Landbunadur.is
Senda pst
 
Forsa
Efnisyfirlit
Inngangur
Fyrir sltrun
- Alifuglar
- Hross
- Nautgripir
- Sauf
- Svn
Sltrun
Eftir sltrun
Orskringar
Heimildir
Viaukar
Myndaskr
Tenglar
Prentvn tgfa [pdf]

2.4 Sauf

Fyrir flutning
Almennt er ekki mlt me blndun dra r lkum hpum rtt fyrir sltrun. Sauf virist minna vikvmt fyrir essu en flestar arar bfjrtegundir, srstaklega lmb sem ekki hafa n kynroska. egar lur a fengit verur rsargirni meiri og er sjlfsagt a halda kynjunum askildum.

Eftir v sem f hefur veri mehndla meira er a rlegra og auveldara a reka a milli hlfa og bl. Vigtun og nnur skoun lmbum fyrir sltrun er v ekki einungis ager til a meta slturhfni lambanna heldur venur slkt lmbin vi mehndlun og dregur ar me r streitu egar kemur a sltrun.


Rttum og hlfum sem f er ur en a er reki slturbl er mikilvgt a halda urrum og hreinum. Einkum arf a gta a v a almenningur og rekstrargangar su hreinsair reglulega og malarbornir eftir rfum. Slturf sem gengur grnfurbeit arf einnig hafa agang a thaga ea tni og a arf a taka af grnfurbeitinni eigi sar en slarhring fyrir flutning slturhs. Sjist skita ea nnur hreinindi slturf er heimilt a senda a slturhs fyrr en f hefur hreinsa sig.

Svelti slturfjr tiltekinn tma fyrir sltrun er skilegt til ess a auvelda vinnu slturhsi og minnka lkur hreinindum. egar lur a sltrun arf bndinn a afla sr upplsinga um hvenr sltrun muni fara fram, svo ekki s veri a svelta skepnurnar a nausynjalausu. heimilt er skv. regluger nr. 60/2000 a hafa f n furs fyrir sltrun lengur en tvo slarhringa, og skilegt er a sveltitmi s meira en 1 slarhringur. Allar skepnur ttu a hafa agang a vatni eins lengi og kostur er v reynsla kringum flutninginn veldur talsverri uppgufun er san getur leitt til vatnsskorts. erlendum rannsknum hefur rrnun fallunga eftir mislangan fur- og vatnsskort mlst. v er a augljslega strt atrii bi gagnvart velfer skepnunnar og hagkvmni framleislunnar a sveltitmi s hfilegur, hvorki of n van.


Sauf sem er veikt, slasa, komi a buri ea nbori tti ekki a flytja slturhs. Skepnur geta veri v standi a flutningur s ekki skilegur en mgulegur me srstakri agslu og abnai.

Reki vagn
sauf s oftast ltt fti er skilegt a braut/sliskja r rtt og inn slturbl s ekki alltof brtt m.a. vegna ess a kindin sr verr hva er framundan og gengur ess vegna tregar inn blinn. a er sauf elislgt a leita tt a ljsi ar sem a ir frelsi. Best er v a hliar brautarinnar sem f gengur inn vagninn su tt klddar en a birta sjist vi enda brautarinnar. v er skilegt a g lsing s inni slturblnum. Ef hliar brautarinnar eru llegar ea engar er meiri htta a f slasi sig egar a er reki blinn. Til a forast mar og ara verka arf a ganga r skugga um a hvergi su hvassar brnir sem f getur slasa sig og einnig arf a forast a grpa ull ann htt a skai geti hlotist af. Ef verslr eru yfir sliskju vera r a vera a mikilli h a ekki s htta a f stkkvi upp r og merji sig hrygg.

Saukindin er mikil hpsl og eltir v ein kind ara ef ekkert truflar. F v a geta runni nokku greilega upp vagn n alls hamagangs ef astaa er g, srstaklega ef kindurnar eru ekki alveg vanar mehndlun.

Mikilvgt er a gngulei saufjr fr stu/rtt og upp vagn/bl s vel r gari ger. Sliskja (rampi) m ekki vera hl, halli hennar tti ekki a vera meiri en 20% (11) og hliar hennar ttu a vera heilar, .e. gagnsjar og ekki me framstandandi nglum, bitum ea ru sem getur skaa f.

Rmi
Rmi, hvern grip, flutningi er einn mikilvgasti tturinn er varar velfer eirra. Rminu m skipta tvennt: Annars vegar flatarml grip sem mlir a glfrmi sem hverjum grip er tla og hins vegar lofth sem getur haft veruleg hrif gi loftrstingar – srstaklega flutningavgnum sem eru mrgum hum. Almennt m segja a ef flutningavgnum er varlega eki s gott a rmi s sem mest. Ef hins vegar keyrt er hratt ea glannalega getur lti rmi dregi r meislum drunum. Ekki er mlt me eirri afer. Of lti rmi getur leitt til ess a f trest undir, merst og drepst.

eir ttir sem hafa hrif rmisarfir saufjr eru einkum eftirfarandi:

    Lkamsungi: v strri sem skepnan er, v meira plss arf hn.
    Ull: Er skepnan ullu, og hve ykk er ullin? ri f er tali urfa 15-25% meira rmi en ri f.
    Hyrnt/kolltt: Stundum er gert r fyrir eilti meira rmi fyrir hyrnt f en kolltt.
    Hitastig: Ef mjg heitt er ti (sem er sjaldnast vandaml hrlendis) er enn httulegra en ella a tla fnu of lti rmi vegna httu ofhitnun.
    Hegun fjrins: Sauf hefur ekki mikla tilhneigingu til a leggjast fyrstu 3-4 klst. ferarinnar en eftir a fer a a leggjast vaxandi mli. v er elilegt a gera r fyrir auknum rmisrfum ef flutningurinn tekur meira en 3-4 klst.

Evrpu hefur m.a. veri notu eftirfarandi jafna til a reikna t rmisarfir fyrir ri f sem er fer meira en 4 klst.:



Ef ferin tekur minna en 4 klst. er notaur stuullinn 0,021 jfnuna sta 0,026.

Ef vi svo tlum a 20% meira plss urfi fyrir ri f lsir eftirfarandi 4. tafla tluum rmisrfum fyrir sauf fjrbl/vagni mia vi a flutningur taki annars vegar minna en 4 klst. og hins vegar 4 klst. ea meira. rf er auknu rmi ef f er mjg reytt og/ea kemur beint af haga.

4. tafla. Rmisarfir saufjr.

Skipulag ferar
Tillgur sambands evrpskra dralkna gera r fyrir a ef ferin tekur meira en 12 klst. urfi a brynna fnu og fra. Samkvmt regluger um abna saufjr nr. 60/2000 er heimilt hrlendis a vera me slturf flutningapalli lengur en 8 klst. n hvldar. Flutningstminn einn og sr er ekki einhltur mlikvari a lag sem drin vera fyrir, v abnaur gripanna, ger vegarins, fjldi hemlana, bitmar, kuleikni blstjrans og fleira skiptir ekki sur mli. Snt hefur veri fram a fer eftir vondum vegum veldur auknu lagi sauf, m.a. hefur etta komi fram hkkuu srustigi kjti. Sama gildir um slmt aksturslag.

tbnaur flutningatkis arf a taka mi af rfum og atferli saufjrins. Flutningspall skal skv. regluger nr. 60/2000 hlfa sundur me traustum grindum stur sem rma allt a 12 kindur. Milligeri og hli ttu ekki a vera undir 100 cm h til a tryggja a gripir geti ekki stokki yfir r. Dyraumbnaur arf a vera traustur og ruggur. Vi flutning umfram 50 km skal flutningspallur hlfaur sundur miju a endilngu svo a engin sta ni um veran flutningspall. flutningspall er heppilegast a nota grindur ea ristar en annars arf a gera srstakar rstafanir, svo sem me undirburi, til a hindra a pallurinn veri hll.

Loftrsting flutningatkisins skiptir miklu mli. Ef um er a ra einangraa vagna geta eir veri mjg kaldir haustin og veturna en heitum sumardgum getur ori mjg heitt inni vgnunum – srstaklega egar bllinn stendur kyrr. llum tilfellum arf a vera hgt a loftrsta vagnana og a er best gert me loftgtum hlium og framenda vagnanna. Til a loftrstingin virki arf a vera gott loftrmi fyrir ofan f; a lgmarki 20 cm fyrir ofan hfu strstu dra.

regluger um abna saufjr nr. 60/2000 er nnar kvei um bna flutningatkja sem tlu eru til saufjrflutninga. S regluger nr til allra flutningatkja, hvort heldur er bla me fstum palli ea fjrflutningavagna.

Vi akstur a sltursta er nausynlegt a koma veg fyrir a f troist undir. Mjg misstrar skepnur tti ekki a hafa smu stu, slkt eykur httu troningi.

slturhsi
Glfefni stum urfa a vera stm og me grindum ea ristum. Milligeri og hli stum ttu ekki a vera undir 100 cm h til a tryggja a gripir geti ekki stokki yfir r. Ef um er a ra kynroska f arf a halda kynjunum askildum. Rekstrargangar slturhsum eiga a vera me lokuum hlium og annig tbnir a f merjist ekki vi rekstur. Glffltur a vera lrttur, stamur og laus vi rskunda og rep. Ekki skal nota rafstafi vi rekstur.

Sauf arf a hafa agang a vatni mean a dvelur stum slturhsa.


Sj nnari umfjllun 3. kafla.