┴hrif grˇ­urs ß yfirbor­sst÷­ugleika [veggspjald]

H÷fundur┌tgefandi┌tgßfußr┌tgßfusta­ur
Berglind Orradˇttir, Ëlafur ArnaldsB═, Lbh═, L.r., S.r.2006ReykjavÝk
Rit┴rgangurT÷lubla­Bls.
FrŠ­a■ing landb˙na­arins2006264-267

54.pdf54-BO-I.pdf
Greinin Ý heild sinni er Ý skjali 54 hÚr a­ ofan og veggspjaldi­ Ý hinu pdf-skjalinu.

Inngangur

Fßtt mˇtar yfirbor­ landsins meira en svokalla­ir frost-■Ý­u ferlar, sem m.a. mynda ■˙fur, paldra, melatÝgla ß yfirbor­inu. Ůessir ferlar hafa einnig mikil ßhrif ß hvernig tekst til me­ uppgrŠ­slu ■vÝ myndun Ýsnßla er me­al ■ess sem mest ßhrif hefur ß afdrif ungra plantna (┴sa L. Aradˇttir, 1991; Edda SigurdÝs Oddsdˇttir o.fl., 1998). Loftslag, jar­vegseiginleikar og yfirbor­s■ekja hafa ßhrif ß tÝ­ni og styrkleika (intensity) frost-■Ý­u ferla Ý jar­vegi og ■ar me­ st÷­ugleika yfirbor­s. Ůar eru hitasveiflur Ý kringum 0░C ekki sÝst afdrifarÝkar. Grˇ­ur hefur ßhrif ß frost-■Ý­u ferla me­ ■vÝ a­ draga Ý sig sˇlarorku, minnka uppgufun og draga ˙r vindi og loftflŠ­i vi­ yfirbor­. Ůessir ■Šttir minnka varmaflutning milli jar­vegs og andr˙mslofts samanbor­i­ vi­ ˇgrˇi­ land. Jafnframt er meiri snjˇs÷fnun ß grˇnu landi ■ar sem grˇ­ur eykur hrj˙fleika yfirbor­s og dregur ˙r vindi vi­ yfirbor­, en snjˇrinn einangrar yfirbor­i­.

Grˇ­urrřrnun og grˇ­urey­ing auka hitabreytingar Ý jar­vegi, sem veldur auknum frosthreyfingum Ý yfirbor­inu. Frosthreyfingar auka ßlag ß pl÷ntur og minnka vi­nßm yfirbor­s gegn vind- og vatnsrofi. Rřrnun og tap grˇ­ur■ekju getur ■vÝ veri­ fyrsta stig hnignunar vistkerfis ■ar sem a­stŠ­ur plantna til landnßms, vaxtar og vi­halds ver­a verri en ß­ur.

Markmi­ ■essarar rannsˇknar var a­ sko­a ßhrif grˇ­urs ß frostlyftingu. Gert var rß­ fyrir ■vÝ a­ frostlyfting Štti sÚr sta­ Ý ÷llum grˇ­urger­um en a­ tÝ­ni og styrkur frost-■Ý­u-ferla og frostlyftingar myndi minnka me­ aukinni grˇ­ur■ekju og jar­vegsdřpi. Frekari umrŠ­a um a­fer­ir og ni­urst÷­ur er a­ finna ritger­ Berglindar Orradˇttur (2002).