Greinasafn: Reynsla og þróun í kornrækt á Þorvaldseyri í 40 ár

Reynsla og þróun í kornrækt á Þorvaldseyri í 40 ár


Höfundur	Útgefandi	Útgáfuár	Útgáfustaður
Ólafur Eggertsson	Bændasamtök Íslands	2001	Reykjavík

Rit	Árgangur	Tölublað	Bls.
Freyr	97	9	14-16

Greinina í heild sinni er að finna í pdf-skjalinu.

Inngangur

Árið 1960 hóf Eggert Ólafsson tilraunir með kornrækt á Þorvaldseyri. Vakti hann áhuga fleiri bænda í sveitinni og tveimur árum síðar tóku 10 bændur sig saman og stofnuðu kornræktarfélag Eyfellinga. Meginmarkmið þess var að gera tilraunir með kornrækt á Skógasandi. Það má segja að það hafi verið mikil bjartsýni að hefja kornrækt á því svæði því að þar hafði ekki vaxið stingandi strá í hundruðir ára. Fyrsta árið var byggi sáð í 28 hektara, höfrum í tvo hektara og hveiti í þrjá hektara. Keypt var Cormick kornþreskivél sem var dregin af traktor. Uppskeran var fremur rýr og um að kenna þurru og köldu sumri. Ekki er vitað um uppskerutölur. Segja má að kornskurðurinn hafi verið sögulegur því að þarna var sleginn fyrsti hveitiakur hér á landi frá upphafi Íslandsbyggðar.
Skógasandur var ekki heppilegur fyrir kornrækt þar sem þar þurfti mikinn áburð og skemmdir urðu í þurrkatíð. Svo fór að menn tóku land á leigu í Drangshlíð og Eyvindarhólum þar sem voru óræktaðir móar. Þar gekk betur með kornræktina. Árið 1965 varð uppskeran 26 tunnur á hektara fullþurrkað og malað. Þurrkunin fór fram í grasmjölsverksmiðjunni á Hvolsvelli sem þá starfaði. Á þessum árum reyndu menn að gera sér grein fyrir kostnaði við kornrækt og varð niðurstaðan eins og sjá má í töflu 1.
Það má segja að þessi fimm ár hafi verið mönnum mikil reynsla og ýmislegt komið í ljós við ræktun og ekki síst við meðhöndlun kornsins. Gerðar voru frumstæðar þurrkstíur og blásið köldu lofti til þurrkunar sem kom svo í ljós að gekk ekki og korninu var því mokað aftur í sekki og flutt í þurrkun á Hvolsvöll með tilheyrandi tilkostnaði. Aldrei heyrði ég að menn hefðu nokkurn tíma reynt að súrsa kornið.
Árið 1968 lagðist félagið af og var kornrækt þá eingöngu stunduð í heimalandi hér á Þorvaldseyri og hefur aldrei fallið niður þessa dags. Á þessum árum voru prófuð nokkur yrki af byggi og höfrum. Náið samstarf var við tilraunastöðina á Sámstöðum undir stjórn Klemenzar Kristjánssonar og síðar Kristins Jónssonar. Faðir minn lærði mikið af Klemenzi og má segja að hann hafi haft mikil áhrif á hann og vakið með honum áhuga á kornræktinni. Einnig má nefna að faðir minn kynnti sér kornrækt í Noregi, heimsótti bændur og rannsóknarstöðvar og var áskrifandi að landbúnaðarblöðum svo sem Norsk Landbruk.