Geymsla heys í rúllum – áhrif þurrkstigs, hjúpþykktar og húsgeymslu á verkun heysins og varðveislu fóðurefnanna
 |
| Höfundur | Útgefandi | Útgáfuár | Útgáfustaður |
| Bjarni Guðmundsson, Björn Þorsteinsson | RALA, BÍ, LBH, Keldur, Rannsóknastöð skógræktar Mógilsá, Veiðimálastofnun | 2002 | Reykjavík |
| | | |
| Rit | Árgangur | Tölublað | Bls. |
| Búvísindi | | 15 | 51-59 |
| | | |
| | | |
Frá vefstjóra: Greinina í heild sinni er að finna í pdf-skjalinu hér að ofan
YFIRLIT
Gerð var tveggja ára rannsókn á áhrifum þurrkstigs, hjúpþykktar og úti- og innigeymslu fastkjarna rúllubagga á verkun heysins og geymslu. Notað var fyrri sláttar hey. Reynd voru þurrkstig á bilinu 24–63%, 6- og 9-föld hjúpun fyrra árið, en 4- og 6-föld síðara árið, svo og geymsla bagganna í óyfirbreiddri útistæðu og í óeinangraðri stálgrindarhlöðu. Hey- og umhverfishiti var mældur fyrstu 10 vikur verkunar- og geymsluskeiðs, sem var nær 9 mánaða langt.
Í ljós kom að hitastig í kjarna rúllubagganna náði hámarki sínu innan 7 daga frá bindingu og þeim mun fyrr sem heyið var þurrara. Hámarkshiti varð 17–28°C og sýndi jákvæða fylgni við þurrefnisprósentu heysins. Umhverfishiti skýrði 38% breytileika heyhita í innigeymdum böggum, en 23% í þeim sem úti voru geymdir.
Í böggum innandyra rýrnaði meltanleiki þurrefnis þeim mun minna sem heyið var þurrara, en marktækrar fylgni þessara þátta gætti ekki í böggum utandyra. Væri heyið þurrara en 44% reyndist rýrnun meltanleika þurrefnis marktækt minni í heyi geymdu innandyra en heyi geymdu utandyra.
Gerjun heysins, metin eftir sýrustigi, vatnsleysanlegum sykrum og ammoníakbundnu köfnunarefni, var aðeins háð þurrkstigi heysins, svo tölfræðilega marktækt væri. Hvorki hjúpþykkt né geymslustaður höfðu þar marktæk áhrif.
Tap lífrænna efna við verkun og geymslu féll með hækkandi þurrefnisprósentu heysins, um 0,14%-ein./%-ein. þe. Meira tapaðist úr heyi geymdu utandyra (8,5±4,5%) en innan (5,6±5,6%). Áhrif hjúpþykktar á tap lífrænna efna reyndust ekki marktæk.
Svo virðist sem það sé fyrst og fremst þurrefnisprósentan er hafi áhrif á verkun heys í rúlluböggum þegar vel er vandað til gerðar þeirra og geymslu.
SUMMARY
Storage of big bale silage – the effects of dry matter, level of film cover and storage location on the silage characteristics
In a two years study, the influence of dry matter (DM, w.b.), the number of layers of film cover, and indoor vs outdoor storage of big bales on the silage preservation was investigated. First cut grass baled in a flex-chamber type baler was used. The DM-level was 24–63%; the number of film layers were 6 and 9 in the first year but 4 and 6 in the second year. The bales kept outdoor were stored uncovered on a windy place. The indoor-bales were stored in an unisolated barn. The ambient temperature and the temperature in the bales were measured continuously during the first 10 weeks of the 9 month storage period.
The maximum temperature in the bales was reached within 7 days from baling; the time getting shorter with increasing DM. The maximum temperature varied between 17 and 28°C, and was positively correlated with the DM-content of the grass at baling. Neither the number of film layers nor indoor/outdoor storage method did have significant influence on the maximum silage temperature. The ambient temperature explained 38% and 23% of the temperature variations inside bales stored indoor or outdoor, respectively.
The relative dry matter digestibility (DMD) reduction during storage was significantly and negatively correlated to the DM (dry matter) content at baling in bales stored indoor, but not in the outdoor stored bales. The DMD reduction was significantly lower in bales stored indoor than outdoor if baled with DM higher than 44%.
The fermentation, with respect to pH, water soluble carbohydrates (WSC) and NH3-N, was significantly affected by the DM content, but not by the number of film layers or by the storage mode.
The loss of organic dry matter (OMD) decreased with increasing DM content, being higher in outdoor stored bales (8,5±4,5%) than bales stored indoor (5,6±5,6%). The effect of the number of film layers on the ODM-loss was not significant.
In conclusion, the DM content of the grass at baling seems to be the most important factor for the big bale preservation, as long as the baling, wrapping, transport and storing of the bales are properly managed.
Key words: big bale silage, dry matter, loss of organic matter, number of film layers, silage quality, storage methods.
INNGANGUR
Langmestur hluti heyfengs landsmanna er nú verkaður og geymdur í plasthjúpuðum rúlluböggum. Þeir eru oftast geymdir utandyra. Miklu skiptir að fóðurefnin varðveitist sem best. Margir þættir ráða árangri verkunar og geymslu. Við votheysverkun ræður þurrkstig heysins við hirðingu miklu um það hve umfangsmikil gerjunin í heyinu verður (McDonald o.fl., 1991; Weissbach, 1996; Þóroddur Sveinsson o.fl., 2001). Þessi áhrif hafa komið glögglega fram við verkun heys í rúllum (Bjarni Guðmundsson, 1991). Sama rannsókn benti til að vaxandi hjúpþykkt um baggana hefði ekki eindregin áhrif á gæði verkunar og geymslu rúlluheysins. Má einnig ráða það af rannsókn Forristal o.fl. (1999) að því er snertir mun á 4- og 6-földum plasthjúp. Mikilvægt er með tilliti til framleiðslukostnaðar heysins að mæla nánar áhrif hjúpþykktar á árangur heygeymslunnar, sbr. Savoie (1988). Randby (1996) fann glögg áhrif geymsluhita (umhverfishita) á myndun myglu í rúlluheyi og í tveimur tilraunum í smágeymslum, sem gerðar voru á Hvanneyri, reynd-ist umhverfishitinn miklu ráða um verkun heys á ýmsum aldurs- og þurrkstigum (Bjarni Guðmundsson og Björn Þorsteinsson, óbirt ritgerð). Samanburðartilraun með geymslu rúlluheys í forsælu og sólarmegin sýndi hins vegar lítinn mun á myglustigi heysins, en ívið meira tap lífrænna efna varð úr því heyi sem sólarmegin var (Bjarni Guðmundsson, óbirt ritgerð).
Sumarið 1997 var hafin rannsókn á verkun og geymslu heys í rúlluböggum þar sem sérstaklega skyldi kanna:
- áhrif hjúpþykktar á gæði heysins og geymslu,
- samanburð á geymslu bagganna utandyra og í hlöðu,
- samspil þurrkstigs heysins við geymsluþættina.
Rannsóknin var gerð á búunum að Hvanneyri og Hesti í Andakíl. Hún var endurtekin lítt breytt sumarið 1998.
|