Jgurblguverkefni Stra - rmti 1989-1992

Hfundurtgefanditgfurtgfustaur
Gunnar RkharssonBnaarflag slands, Rannsknastofnun landbnaarins1993Reykjavk
RitrgangurTlublaBls.
Runautafundur1993153-166



EFNIVIUR OG AFERIR

Adragandi
Bartta kabnda vi jgurblgu er vel ekkt flestum lndum og jgurblga er sjkdmur sem aldrei vinnst fullnaarsigur en stugt arf a berjast gegn. tt bartta vi jgurblgu hafi veri gangi essu bi sem flestum rum llum tmum er a ma mnui 1989 a skipulega er fari a vinna gegn essum vgesti Stra-rmti. etta verkefni er tali hefjast egar dralknarnir lafur Oddgeirsson og lafur Jnsson, bir starfandi Rannsknastofu mjlkurinaarins, og orsteinn lafsson hj Kynbtast Suurlands komu fjsi mjaltatma og geru ttekt astum, vinnubrgum vi mjaltir, standi jgurvefs og spena o.fl. framhaldi af v voru san tekin sni r llum spenum fjsinu og send sklarktun. Fyrrnefndir dralknar hafa astoa vi samantekt essarar skrslu en eir hfu veg og vanda af skipulagningu essa verkefnis, en margan htt var stust vi sambrilegt verkefni sem lafur Jnsson s um norur Eyjafiri runum 1988-1990.


Fari var af sta me etta verkefni vegna ess a frumutala mjlk fr binu var of h og of margar kr me skemmd jgur og spena svo fyrirsjnlegt var a a myndi h tilraunastarfi binu. Til a bta jgurheilbrigi voru sett eftirfarandi markmi:

      - A losna vi "smitandi" jgurblgu (Str. agalactiae) af binu sem fyrst.
      - A n frumutlu tanksnum niur 500 s. 2 rum og niur 300 s. 4 rum.

egar etta er skrifa rslok 1992 hefur verkefni stai rm rj r og v tmabrt a staldra vi og sj hva hefur unnist og hverju hefur veri tilkosta.


Skipulag
Teki var upp kvei skipulag varandi mjaltatkni, mjaltar, snatku, lyfjamehndlun og sjkdmaskrningu. Vi skipulagningu og framkvmd essara og fleiri atria var a mestu stust vi hugmyndir lafs Jnssonar sem hann notai jgurblguverkefni Eyjafiri 1988-1990, m.a. hva varar flokkun sklum einstaka sklahpa og greiningu jgurvef og spenum.


Stust var vi eftirfarandi reglur:


Mjaltatkni:

    1) Noti einn vottaklt hverja k og sji milli mla.
    2) Vi hverjar mjaltir skal taka nokkrar bunur r hverjum spena snaknnu og agta hvort einhverjar breytingar eru sjanlegar mjlkinni.
    3) Vlhreyti krnar ekki ea sem allra minnst.
    4) Hreyti aldrei kr niur bsinn.
    5) Setji spenadfu ea joblandaa jgurfeiti alla spena um lei og teki hefur veri af knni.

Mjaltar:

    1) Mjlki kvgur, jgurhraustar kr og nbrur fyrst.
    2) Mjlki sast kr me smitandi jgurblgu, kr sem hafa strimla ea ha frumutlu og ekki a mehndla strax.
    3) Kr mehndlun skulu alltaf mjlkaar sast en skulu frar fram mjaltarinni a lokinni mehndlun.

Snataka:

    1) Taki sni r llum km nokkru fyrir geldstu.
    2) Taki sni r llum nbrum 2. ea 3. degi eftir bur.
    3) Noti CMT-prfi (sklaprf) allar nbrur og einnig grunsamlegar kr egar vart verur hkkunar frumutlu tanksni. Mjaltar er kvein skv. niurstum sklaprfsins.

Lyfjamehndlun:

    1) Kr eru mehndlaar samrmi vi niurstur r snum og klniskri greiningu.
    2) Km me ha frumutlu og skemmdir jgurvef sem hafa veri mehndlaar og ekki lknast skal lga sem fyrst.
    3) Vegna kostnaar er reynt a mehndla kr sem mest nokkru fyrir geldstu. Reynt er a lta allar kr f 6-8 vikur geldstu.
    4) Ef kr strimlar og a ekki a lga henni skulu tekin af henni sni og hn san mehndlu skv. eim.

Sjkdmaskrning:

    1) ar til gera sjkdmaskr eru skrar allar upplsingar um sjkdma, slys, lyfjanotkun o..h. fyrir hverja einstaka k.

Tmabil
Til a meta breytingar sem ori hafa er tmanum sem verkefni nr yfir (ma 1989 til des. 1992) skipt tmabil (mjaltaskei):

    Tmabil 1 = A buri 1989-1990.
    Tmabil 2 = Burur 1989-1990 og fram a buri 1990-1991.
    Tmabil 3 = Burur 1990-1991 og fram a buri 1991-1992.
    Tmabil 4 = Burur 1991-1992 og fram a buri 1992-1993.
    Tmabil 5 = Burur 1992-1993 og fram a buri 1993-1994.

Elilegra virist a skoa breytingar hj hverri k milli mjaltaskeia frekar en milli almanaksra.


Sni og einingar
Til a meta breytingar sem eiga sr sta arf a nota kvenar vimiunareiningar. Hr eru notaar tvr mismunandi einingar .e. kr og spenasni. Tala er um kr egar tt er vi fjlda mismunandi einstaklinga en spenasni eru san heildarfjldi sna sem tekin eru og er a sjlfsgu oftar teki r sumum spenum (km) en rum.


Til a skra etta aeins nnar m lta 1. tflu. ar sst a 2. tmabili hafa veri tekin 589 spenasni r 57 km og a mealtali hafa veri tekin sni 2,6 sinnum r hverjum spena essu tmabili.


Flokkun skingum
Skingar eru flokkaar 4 flokka og er ar stust vi skilgreiningar lafs Jnssonar:


a) Hreint sni: Ef engir sklar finnast.
b) Sklahpur 1 (MP-sking, major pathogens): Ef
Staph. aureus, Str. uberis, Str. feacalis ea Str. agalactiea sklar finnast.
c) Sklahpur 2 (mp-sking, minor pathogens): Ef
Staph. epidermis ea Micrococcus ssp. finnast sni.
d) "Smitandi jgurblga": Ef
Str. agalactiae sklar finnast.

Snin eru san alltaf flokku versta veg ef svo m segja. Kr er flokku sem hrein ef aldrei finnst skill spena hj henni allt vikomandi tmabil. Ef einu sinni finnst skill einum spena fellur hn r hreina flokknum skinga flokk fyrir a tmabil.


Greining jgurvef, spenum og mjlkursnum
ma 1989 og aftur ma 1992 kom lafur Jnsson og skoai jgurvef, spena og athugai mjlkursni r llum mjlkandi km fjsinu essum tma.


Greining mjlkursnum. Mjlkin var flokku skv. sklaprfi (CMT-prf, California Mastitis Test) ar sem reynt er a meta frumutlu t fr botnfalli og hlaupmyndun srstakri skl eftir a btt hefur veri mjlkina kvenu prfefni. Stust var vi eftirfarandi skilgreiningar lafs Jnssonar:


essi afer er fljtleg og tiltlulega einfld notkun en aflestur er oft tum erfiur ef menn nota prfi ekki a staaldri. Ein af skilgreiningum jgurblgu er s a s frumutala hrri en 500 s/ml annig a mrkin CMT-prfinu liggja milli flokka 3 og 4. Broddmjlk og geldmjlk geta rugla myndina og einnig er rtt a benda a prfi er yfirleitt teki fyrstu spenabununum og v ekki alveg samanburarhft vi frumutlu sem mld er r allri mjlk vikomandi jgurhluta.

Greining jgurvef. Eftir a krnar hafa veri mjlkaar er jgurvefurinn athugaur og gefin einkunn samkvmt eftirfarandi skilgreiningu:

      1 = Lungamjkur n finnanlegra vefjabreytinga.
      2 = Vefur jafn og ttur n finnanlegra vefjabreytinga.
      3 = Einstaka hntar og ykkildi vef og mjlkurgngum.
      4 = Allur vefurinn me hntum og ykkildum.
      5 = Allur vefurinn harur, fastur og samanskroppinn.

Greining spenum. Eftir a krnar hafa veri mjlkaar eru spenarnir athugair og gefin einkunn samkvmt eftirfarandi skilgreiningu:

      1 = Speni og spenaop heilt og n galla.
      2 = Markar fyrir hvtri en sprunginni slmhimnu spenaopi.
      3 = tdregin spenaopsslmhimna, sprungin og sett hrri, mjlkurbuna oft slitrtt.
      4 = Miki tdregin spenaopsslmhimna, ll sprungin og ykkildi og/ea blgur vi spenaop. Erfitt a mjlka spenann og mjlkurbunan tvstrast og sprautast upp spenann.
      5 = Langvinnar blgur spena og spenaopi. Hlf ea algjrlega lokaur speni.

Tlfrileg greining
Engin tlfrileg greining var ger ggnum varandi skingar spenum heldur einungis greiningu jgurvef, spenum og mjlkursnum. Vi skoun eim ggnum voru borin saman minnstu kvarata mealtl en kij-kvarat vi samanbur fjldatlum flokkum. ar sem essar aferir gfu llum tilfellum sambrilegar niurstur er frekar stust vi mealtl hr eftir ar sem einfalt er a koma vi aldursleirttingum ar sem a vi. Fjlda einstkum flokkum og breytingar ar m hins vegar sj tflum og myndum.


NIURSTUR

Skingar
1. tflu m sj yfirlit yfir fjlda sna sem send hafa veri til rktunar fyrstu fjrum tmabilunum. hverju tmabili eru etta sni r 57-58 km en 300-600 spenasni.


1. tafla. Fjldi bura, sna, og lyfjamehndlana og tni skinga km og spenum.



Rtt er a benda a egar etta er rita er 4. tmabili ekki loki hj llum knum (a nr a buri 1992-1993) en snataka er a langmestu leyti bin. Varandi tni skinga er rtt a hafa huga a r slmum gripum, sem iulega eru til vandra hva varar jgurblgu, eru oftar tekin sni heldur en r eim jgurhraustu. Af essu leiir a standi mlist verra heldur en a kannski vri ef sni vru jafnt tekin r llum gripum.

Ef liti er fjlda hreinna sna 1. tflu sst a rangur er greinilegur. fyrsta tmabili er enginn kr hrein allt tmabili en etta hlutfall er 39% sasta tmabilinu. engin kr mlist hrein byrjun er tpur helmingur af spenasnum hrein og etta hlutfall er komi 73% 4. tmabili.


Ef liti er hlutfall skinga sst a verulega hefur dregi r tni skinga af vldum sklahps 1 (slmir sklar) en hlutfall sktra ka af vldum sklahps 2 hefur heldur hkka ef eitthva er, a hafi lkka verulega spenasnum (r 16 7%). etta er ekkt fyrirbri a sklar r sklahpi 2 komi a hluta sta verri skla r sklahpi 1 egar jgurheilbrigi batnar, enda eru eir ekki taldir verulegir skavaldar og ekki unni markvisst gegn eim me lyfjum. etta kom t.d. mjg greinilega fram fyrrnefndu jgurblguverkefni lafs Jnssonar Eyjafiri. Um skingar einstkum spenum m segja a almennt eru tari og verri skingar afturspenum bori saman vi framspena og kemur s niurstaa ekki vart. Hins vegar er ekki hgt a greina mun tni skinga milli hgri og vinstri spena.


Enda tt "smitandi jgurblga", .e. sking af vldum Str. agalactiae skla, s mjg varhugaver er mgulegt a vinna gegn henni ef kvenum reglum er fylgt. rangur virist af eirri barttu ar sem henni virist algjrlega hafa veri trmt af binu, en byrjun fannst hn hj um 35% af knum en 8% af spenasnum.


1. tflu m sj yfirlit yfir lyfjamehndlanir fyrstu remur tmabilunum en voru mehndlaar 48, 50 og 36 kr og 193, 127 og 142 spenar. ar sem 4. tmabili er ekki loki er ekki ljst hve miki af km arf a mehndla v enda kostnaur vi a og vntanlegur rangur a skila sr 5. tmabili og er v ekki tekin me hr. langflestum tilfellum eru allir spenar krinnar mehndlair einu en stku sinnum aeins einn ea tveir.


Greining jgurvef, spenum og mjlkursnum
Eins og ur er geti fr essi greining fram ma 1989 og aftur ma 1992 en hvort skipti voru skoaar 56 kr. Af eim 56 km sem voru skoaar 1989 voru 15 enn lfi vori 1992. Annars vegar m v skoa niurstur fyrir allar kr fjsinu hvorum tma og bera annig saman standi fjsinu almennt tveim mismunandi tmum. Hins vegar er hgt a bera saman r 15 kr ea rttara sagt 60 spena og jgurhluta sem skoair voru bi skiptin og sj hvaa breytingar hafa ori eim essu riggja ra tmabili.


Rtt er a byrja a skoa aldursdreifingu knna fjsinu hverjum tma v aldur getur vissulega haft hrif niursturnar. Eins og sst 1. mynd hefur ori greinileg breyting aldursdreifingu knna fjsinu essum tma. annig hefur km rija aldursri fjlga verulega, fkka fimmta aldursri og km eldri en tta ra hefur fkka r 9 1. Mealaldur fjsinu hefur lkka r 5,36 rum ma 1989 4,17 r ma 1992 og er etta tlfrilega marktk lkkun (P<0,001). egar borin eru saman hr eftir mealtl einkunna fyrir vef, spena og mjlk essum tveim tmabilum eru ggnin leirtt fyrir essum aldurshrifum ar sem aldurinn hafi llum essum tilfellum raunhf hrif.


Mealaldur 15 ka hpsins sem lifandi er bi tmabilin er 3,8 r ma 1989 og v 6,8 r ma 1992.



1. mynd. Aldursdreifing knna ma 1989 og ma 1992 en hvort skipti eru 56 kr.

Ef skoaar eru niurstur varandi flokkun jgurvef fyrir allar krnar (2. tafla) sst a mikil fjlgun hefur ori 1. flokki (3 25%), fkkun 2. flokki en anna breytist lti. Mealtl milli tmabila leirtt fyrir aldri eru 2,06 og 2,09 og er enginn marktkur munur eim (P<0,66). Aftur mti f afturspenar raunhft lakari (hrri) einkunn en framspenar (2,14 vs 2,02; P<0,04) en enginn munur er vinstri og hgri jgurhelmingum.

2. tafla. Greining jgurvef, spenum og mjlk snaskl (CMT) ma 1989 og ma 1992. Annars vegar er mia vi allar kr fjsinu (56 kr hvort skipti) en hins vegar vi r 15 kr sem lfi voru bi skiptin.


Ef skoaar eru tlur fyrir 15 ka hpinn hefur ori verulegur flutningur jgurvef r 1. og 2. flokki lakari flokka enda hkkar mealtali r 1,88 2,52 essum remur rum (P<0,001). 2. mynd m einnig sj a enginn jgurhluti btir sig einkunn fyrir jgurvef essu tmabili, um helmingur er breyttur en tpur helmingur versnar. etta m tlka annig a erfitt s a laga jgurvef sem einu sinni er orinn skemmdur.

Greining spenum llum knum snir mikla fjlgun 1. flokki (r 21 45%), fkkun 2. flokki en anna er nnast breytt. Mealtal fyrir spena lkkar r 1,93 1,66 (P<0,001) eftir a leirtt er fyrir aldurshrifum. Hins vegar mlist ekki munur milli fram og afturspena (1,79 vs 1,80) n milli hgri og vinstri spena (1,79 vs 1,79). stand spena og spenaops virist v meira h mjaltatkni og vinnubrgum vi mjaltir heldur en stasetningu jgrinu. a sem styur etta enn frekar er s stareynd a ef skoaur er 15 ka hpurinn lkkar (batnar) mealtali fyrir spena r 1,92 1,53 (P<0,001) vegna ess a veruleg fjlgun verur 1. flokki. annig batna um 53% af spenunum, 30% flokkast breytt en 17% fara lakari flokk (2. mynd). a virist v hgt a laga spenaopi me breyttu vinnulagi vi mjaltir fugt vi jgurvefinn sem besta falli helst breyttur.


Mjg mikil breyting verur flokkun mjlkurinnar sklaprfi essum remur rum. Ef liti er allar krnar verur mikil fjlgun fyrsta (0 40%) og rum (16 27%) flokk en fkkun hrri flokkum. egar leirtt hefur veri fyrir aldri lkkar mealtali r 3,61 2,38 (P<0,001) milli tmabilanna en einnig mlist lgra mealtal framspenum en afturspenum (2,84 vs 3,15; P<0,001) en enginn munur milli hgri og vinstri spena. Ef liti er 15 ka hpinn flokkast 62% af mjlkursnunum betur 1992 en 1989, 10% eru sama flokk en 28 % fara lakari flokk (2. mynd) og mealtali lkkar r 3,48 2,67 (P<0,001). Til samanburar m nefna a frumutala tanksnum var 915 s. aprl 1989 en hafi lkka 515 s. aprl 1992.


2. mynd. Breytingar flokkun jgurvef, spenum og mjlk hj 15 smu knum milli ma 1989 og ma 1992.

3. mynd. Frumutala tanksnum Stra-rmti 1988-1992.

Frumutala
rangur af essari barttu gegn jgurblgu s mjg greinilegur egar skoaar eru r breytingar sem tt hafa sr sta fjlda og ger skinga spenum, breytingar tliti spena og flokkun mjlkursna sklaprfi hefur frumutala tanksnum ekki lkka eins miki og vonast var eftir (3. mynd). Frumutala er enn of h en stefnt var a n henni niur 500 s. 2 rum og 300 s. 4 rum. Ljst er a ekki tkst a n henni niur 500 s. 2 rum en ekki er ljst enn hvort 300 s. takmarki nst komandi vetri. ar sem burartni binu er mjg misjfn milli mnaa og 60-70% af knum bera oktber, nvember og desember er elilegt a mikil sveifla s frumutlu milli mnaa.


msar skringar geta veri v af hverju frumutala tanksnum hefur ekki lkka eins miki og vonast var eftir. fyrsta lagi m hugsa sr a samband frumutlu og jguheilbrigis s ekki eins ni og bist var vi. etta gengur vert bi innlendar og erlendar niurstur. ru lagi m vera a egar jgurheilbrigi er ori eins bgbori og a var egar verkefni hfst taki a einfaldlega lengri tma en reikna var me a n niur frumutlu. Eitt einkenni frumutlu tanksnum fr binu er mjg mikill breytileiki og stugleiki, en a er einmitt tali einkenna b ar sem jgurheilbrigi er varhugavert.


rija lagi er vita a mjg far verulega slmar kr geta haldi uppi frumutlu tanksnum en segja m a allan ennan tma hafi ekki veri hgt a lga llum eim km sem tla var og vita var a voru me skemmd jgur og ha frumutlu. Fyrstu rin var etta ekki hgt vegna ess a kvgurgangar voru ekki ngjanlega strir, t.d. bera einungis 10 kvgur ru tmabili, 15 rija en 25 v fjra, en fjsinu eru 59 bsar. Seinna tmabilinu var san ekki hgt a losna vi kr til sltrunar eim tma sem urfti vegna offrambos nautakjti. egar ekki er hgt a losna vi gallagripi leiir a einnig til ess a reynt er a mehndla gripi sem tali er mjg hpi a hgt s a lkna svo kostnaur eykst, rangur minnkar og einnig heldur etta uppi smitlagi fjsinu svo alla stai er etta hblva.


Til a tta sig betur essu er hgt a skoa frumutlu mjlkursnum sem tekin eru tta sinnum ri r llum knum vegna skrsluhalds nautgriparktarflaganna. Sni sem ar er stust vi eru fr v janar 1989 og fram oktber 1992. 3. tflu sst a mealfrumutala essum snum hefur nnast ekkert breyst essum fjrum tmabilum og ekki er tlfrilega marktkur munur mealtlum milli tmabilanna, hvort sem liti er kr fyrsta mjaltaskeii ea arar.


ar sem varasamt getur veri a skoa eingngu mealtl fyrir frumutlu eru snin einnig flokku eftir frumutlu og skoaur hlutfallslegur fjldi sna hverjum flokki fyrir sig og breytingar sem vera ar milli tmabila. Augljst er a mjg litlar breytingar hafa ori dreifingu snanna milli essara flokka og ll tmabilin eru 20-24% af snunum me yfir milljn frumutlu svo a tni skinga hafi minnka verulega sama tmabili (sj 1. tflu).


Ef eingngu er liti 15 ka hpinn sem er lfi ll fjgur tmabilin sst a frumutala hj essum km hkkar a mealtali um sem nst 200 s. ri en breytingar dreifingu snum r essum km frumutluflokka eru helstar r a snum lgsta flokknum fkkar r 51 23% en fjlgar a sama skapi hsta flokknum r 4 37%. ess ber a geta a nokkrum af essum km vri bi a lga ef astur hefu veri til ess.


3. tafla. Frumutala mjlkursnum sem tekin voru fr jan. 1989 - okt. 1992 vegna skrsluhalds nautgriparktarflaganna.


etta breytir ekki eirri stareynd a me v fyrirkomulagi sem teki var upp hefur ekki tekist a koma veg fyrir a frumutala hkki verulega hj knum me aldri .e. um 200 s. hverju mjaltaskeii. essum fjrum tmabilum hafa allir essir 60 spenar (15 kr 4 spenar/k) veri mehndlair me fkalyfjum a.m.k. einu sinni og margir mun oftar v alls hafa eir veri mehndlair 152 skipti, .e. a mealtali hefur hver veri mehndlaur 2,5 sinnum essum fjrum mjaltaskeium.
A lokum m einnig m nefna a astaa fjsinu fyrir kvgur uppeldi er ekki ngjanlega g annig a ekki er hgt a hafa r einstaklingsstum mjlkurskeiinu og ar me vntanlega minnka sog og tott milli gripa. Komi hefur fyrir a kvgur eru skemmdar jgri vi bur vegna slkrar hegunar en n er unni a endurbtum essari astu.


Kostnaur vi sni og lyf
essu yfirliti er einungis reynt a meta beinan kostna vegna sna og lyfjamehndlunar og er mia vi kostna n virisaukaskatts. Ekki er reynt a meta t.d. hversu mikilli mjlk hefur urft a hella niur, hve mikil aukavinna hefur veri samfara essu n hve mrgum gripum hefur urft a lga fyrir aldur fram vegna jgurblgu. Ekki er heldur reynt a meta hi beina afuratap sem trlega er strsti kostnaarliurinn, .e. afuratap vegna vanntingar framleislugetu gripsins ar sem hluti framleislutkjanna (mjlkurmyndunar frumurnar) eru ekki starfhfar vegna hrifa jgurblgusklanna. Fastur kostnaur vi gripinn (vihaldsfur, hsplss, vinna) er miki til s sami og framleislan v hagkvmari. vinningur af bttu jgurheilbrigi gripanna er v verulegur.


Hj Rannsknastofu Mjlkurinaarins kostar sklarktun n 105 kr sni og ef einnig er framkvmt nmnisprf, .e. a finna fyrir hvaa lyfjum sklarnir eru nmir, btast vi 187 kr sni. etta a sjlfsgu ekki vi um hrein sni v sni urfa ekki nmnisprf ef engir sklar eru til staar. Kostnaur vi rktun snum r hverri k er v bilinu 420-1168 kr eftir v hve margir spenar eru sktir.


Kostnaur vegna lyfja er metinn fyrir fyrstu rj tmabilin sem mealkostnaur eim lyfjum em notu hafa veri binu, en nokku er misjafnt hvaa lyf hafa veri notu hverjum tma. Hver mehndlun hefur alltaf veri 3 daga r.


Vert er a benda a nokku mikill munur er lyfjakostnai eftir v hvaa lyf eru notu. Ef mia er vi 3 daga mehndlun kostar hn a mealtali 240 kr pr spena ea 960 kr pr k. 4. tflu m sj fjlda hreinna og sktra sna hverju tmabili, kostna vegna sklarktunar og fjlda og kostna vi lyfjamehndlanir.


4. tafla . Kostnaur vi notkun msum fkalyfjum.


5. tafla. Fjldi sna og mehndlana og kostnaur vi sni og lyf.


Mjlkurb Flamanna hefur greitt helming af kostnai vi sni vegna sklarktunar svo kostnaur bsins er u..b. 154 s. kr. og um 111 s. vegna lyfja ea alls 265 s.


YFIRLIT

1. Verkefni hfst ma 1989 en var teki upp kvei skipulag varandi mjaltatkni, mjaltar, snatku, lyfjamehndlun og skrningu sjkdma. Verkefni hefur v stai rm 3 r.


2. essum 4 tmabilum (mjaltaskeium) hafa veri send 1687 sni til sklarktunar og fyrstu 3 tmabilin voru 462 spenar mehndlair me fkalyfjum. Beinn kostnaur vi sklarktun og nmnisprf mjlkursnum er um 307 s. en ar af hefur MBF greitt helming. Kostnaur vi lyf er tlaur um 111 s. svo beinn kostnaur bsins er um 270 s. kr.


3. Mealaldur knna fjsinu hefur lkka fr ma 1989 til ma 1992 r 5,4 4,2 r.


4. Tni hreinna sna fer greinilega vaxandi, tni slmra skinga (sklahpur 1) minnkandi og "smitandi" jgurblgu (Str. agalactiae) hefur a llum lkindum veri trmt af binu. stand spena og mjlkur (CMT-prf) batnar mjg essu tmabili en stand jgurvefs virist fram vera mest h aldri krinnar.


5. Frumutala tanksnum hefur ekki lkka eins hratt og vonast var eftir. Smuleiis hefur frumutala ekki lkka mjlkursnum sem send eru r llum knum vegna skrsluhalds nautgriparktarflaganna. sta essa er helst talin s a mrgum km hafi veri farga vegna llegs jgurheilbrigis hafi s frgun ekki veri ngjanlega mikil. fyrri hluta tmabilsins var a ekki hgt vegna ess a kvgurgangar voru ekki ngjanlega strir en seinni hlutanum vegna ess a ekki var auvelt a losna vi kr slturhs.


6. Hj 15 km sem lfi hafa veri ll fjgur tmabilin sem skou eru hefur frumutala hkka a mealtali um 200 s. ri rtt fyrir r agerir sem gangi hafa veri.


7. Verkefni mun halda fram og stefnt er a v a n frumutlu tanksnum niur 300 s ml.


Gr93-1.doc