Nytjaplöntur á Íslandi 1999

HöfundurÚtgefandiÚtgáfuárÚtgáfustaður
1999
RitÁrgangurTölublaðBls.
Nytjaplöntur á Íslandi
STOFNAR SEM MÆLT ER MEÐ TIL RÆKTUNAR Í LANDBÚNAÐI,
GARÐFLATIR OG TIL UPPGRÆÐSLU

VARIETIES RECOMMENDED FOR USE IN ICELANDIC AGRICULTURE
AND LAND RECLAMATION

TÚNRÆKT (HERBAGE PLANTS)

Vallarfoxgras (Phleum pratense L.)

Vallarfoxgras er afbragðsgott fóðurgras, sé það slegið við skrið, en endist því verr sem fyrr er slegið.

Adda RALA
Bodin Pla. Norskt staðaryrki (Local cultivar). Tæplega eins þolið og uppskerumikið og Adda, Engmo og Korpa.
Engmo Pla. Norskt staðaryrki (Local cultivar).
Korpa RALA
Vega Pla. Nýtt yrki, uppskerumikið og gefur meiri endurvöxt en önnur yrki.

Túnvingull (Festuca rubra L.)

Túnvingull er ekki gott fóðurgras og ætti ekki að nota í almennar sáðblöndur. Hins vegar getur hann átt rétt á sér þar sem hætta er á þurrkum og ætti þá að sá honum einum.

Leik Pla. Getur verið aðgangshart í blöndu með
vallarfoxgrasi.
Reptans SW
Rubin SW
Terhi Bor. Lítið prófað.

Vallarsveifgras (Poa pratensis L.)

Vallarsveifgras er skriðult gras sem myndar þéttan grassvörð og lokar eyðum. Það er gott fóðurgras.

Barvictor Bar. Uppskerumikið, en vetrarþol óvisst.
Fylking SW Lítill puntur, tiltölulega jöfn spretta allt sumarið.
Lavang Pla. Mikill puntur, skríður snemma.
Primo SW
Sobra SW

Beringspuntur (Deschampsia beringensis Hult.)

Beringspuntur er með veikt rótarkerfi fyrstu árin og opinn svörð. Hann þolir illa beit og frostlyftingu í méluríkum móajarðvegi. Hann hentar best í hreinrækt í sand- og mýrarjarðvegi og er mjög vetrarþolinn.

Origin Norcoast RALA

Hálíngresi (Agrostis capillaris L.)

Hálíngresi er miðlungi gott fóðurgras og sprettur seint úr sér.

Leikvin Pla. Vetrarþol ekki alveg fullnægjandi.

Háliðagras (Alopecurus pratensis L.)

Háliðagras sprettur og skríður mjög snemma og þarf því að slá snemma. Það gefur góðan endurvöxt. Fram að þessu hefur einungis verið ókynbættur efniviður á markaði en nú eru í prófun kynbætt yrki.

Seida Pla. Lítið prófað.

Rauðsmári (Trifolium pratense L.)

Rauðsmári hentar í blöndu með grasi í forþurrkað vothey.

Bjursele (2n) 1) SW
Betty (4n) SW

1) 2n=tvílitna, 4n=ferlitna.

Hvítsmári (Trifolium repens L.)

Hvítsmári hentar einkum í beitartún í blöndu með grasi.

Undrom SW
Sandra SW Lítið reynt yrki.
Lena SW Lítið reynt yrki.


UPPGRÆÐSLA OG VEGKANTAR (LAND RECLAMATION)

Hér á eftir eru gefin upp yrki sem búast má við að endist í nokkur ár en geta verið lengi að mynda þétta gróðurþekju. Ef óskað er eftir þekju samsumars má nota skammlífari tegundir og yrki úr túnræktar- og grasflatalista. Þau munu hopa fyrir innlendum gróðri.

Túnvingull (Festuca rubra L.)

Leik Pla.
Sámur RALA Áður 0305.

Vallarsveifgras (Poa pratensis L.)

Fylking SW
Lavang Pla.

Beringspuntur (Deschampsia beringensis Hult.)

Origin Norcoast RALA Hefur reynst mjög vel.

Snarrót (Deschampsia caespitosa L.) 2)

Jóra RALA Staðaryrki úr Flóanum.
Unnur RALA Valið yrki.

2) Snarrót er ekki eftirsóknarverð í tún. Hún getur hins vegar auðveldlega sáð sér inn í tún bænda frá vegköntum. Þess vegna ætti ekki að nota hana á láglendi og alls ekki á svæðum þar sem lítið er af henni, t.d. á Miðsuðurlandi, Suðausturlandi og Vestfjörðum.

Sauðvingull (Festuca ovina var. duruiscula)

Bardur* Bar.
Barfina* Bar. Virðist einna harðgerast en jafnframt hvað seinast til.
Eureka* Ceb.
Livina* Lip.

* Þessir stofnar eru lítið reyndir en hafa komið vel út í fyrstu prófunum.

Alaskalúpína (Lupinus nootkatensis Donn ex Sims)

Mela RALA/Lr Óvalið íslenskt yrki.

GARÐFLATIR (AMENITY GRASSES)

Mörg eftirfarandi yrki eru lítt eða ekkert reynd hérlendis. Stjörnumerkt yrki (*) eru valin vegna þess að þau hafa reynst vel í Norður-Noregi og sum þeirra hafa reynst vel í fyrstu prófunum á Íslandi.

Hálíngresi (Agrostis capillaris L.)

Leikvin Pla. Fellur út af lista árið 2000
Nor Pla.
Bardot Bar. Í golfflatir, ekki vetrarþolið

Vallarsveifgras (Poa pratensis L.)

Baron* Bar.
Conni* DP Þolið og gefur fallega flöt.
Fylking SW Þolir ekki mjög tíðan slátt
Julia* Ceb.
Limousine* Ceb.
Melba* Pro.
Miracle Ceb. Í gólfflatir, ekki vetrarþolið
Miranda* Mom.
Nimbus Zel.
Nugget* IAS
Ryss* Pla.
Star* Pro.

Túnvingull (Festuca rubra var. commutata)

Bargreen Bar.
Bellamy* Mom.
Center* Ceb.
Enjoy* Ceb.
Koket* Mom.
Lobi* Zel.
Olivia* Zel.

Enskt rýgresi (Lolium perenne L.) 3)
Allegro DP
Barclay* Bar.
Ensilo* Ceb.
Livonne Lip.
Mondial* Mom.
Norlea* PPD
Opinion* Mom.
Trimmer* V.d.H.

3) Enskt rýgresi lifir yfirleitt ekki af fyrsta vetur nema í góðu ári.

KORN TIL ÞROSKA (CEREALS)

Bygg (Hordeum vulgare L.)

Yrki af sexraðabyggi (6r) þroskast fyrr en yrki af tvíraðabyggi (2r) og nýta því vel stuttan vaxtartíma en hættir til að tapa korni, brotna og leggjast.

Arve (6r) Pla. Viðkvæmt í veðrum og missir þá kornið. Fljótþroska.
Filippa (2r) SW Nýtur sín vel við langan sprettutíma.
Gunilla (2r) SW Nýtur sín vel í sandjörð. Heldur seinþroska.
Olsok (6r) Pla. Svipað Bamse en heldur uppskerumeira.
Sunnita (2r) SW Svipað Gunillu en heldur seinna til þroska.

Hafrar (Avena sativa L.)

Hafrar eru heldur seinni til þroska en bygg, en gera minni kröfur til jarðvegs.

Martin Pla.
Sisko Bor. Fljótþroska.

GRÆNFÓÐUR (GREEN FODDER CROPS)

Grænfóðuryrkin hafa flest verið lítið reynd í innbyrðis samanburði, en að nokkru leyti er miðað við erlendar niðurstöður, einkum norskar. Sum hafa verið ræktuð hérlendis um árabil.

Sumaryrki vaxa hraðar en vetraryrki fyrri hluta sumars, en tréna þegar kemur fram á haustið. Sumaryrki standa sig betur en vetraryrki í samkeppni við illgresi.

Bygg (Hordeum vulgare L.)

Jenni SW
Lina SW

Hafrar (Avena sativa L.)

Sumaryrki eru fyrri til á fyrri hluta vaxtarskeiðs en tréna fyrr. Þau eru sterkari í samkeppni við illgresi.

Sumaryrki :
Galop SW Þroskast fyrr en Sol.
Keeper Nick. Þroskast fyrr en Sol.
Rollo Nick. Þroskast fyrr en Sol.
Sol II (Stål F) SW
Vital SW

Vetraryrki :

Peniarth PBI

Vetrarrúgur (Secale cereale L.)

Voima Bor. Sáð í júlí-ágúst, notað til beitar í maí-júní, kelur þar sem vetrarveðrátta er óstöðug.

Einært rýgresi (Lolium multiflorum Lam.)

Sumaryrki (var. westerwoldicum):
Andy (4n) 5) DP
Baroldi (2n) Bar.
Barspectra (4n) Bar.
Caramba (4n) Mom.
Clipper (4n) DP
Major (4n) Ceb.
Tewera (4n) N.Tet.
Wesley (4n) V.d.H

Vetraryrki (var. italicum):
Ajax (4n) DP
Barmultra (4n) Bar.
EF 486 Dasas DP
Macho (4n) Zel.
Meritra R.v.P. (4n) R.v.P.
Mondora (4n) Mom.
Tetila (4n) N.Tet.
Tonic (4n) DP
Turgo Pajbjerg (4n) DP

5) 2n=tvílitna, 4n=ferlitna.

Fóðurhreðka (Raphanus sativus L. var. oleiferus)

Siletina GSSG
Siletta Nova ASP

Fóðurmergkál (Brassica oleracea L. var. acephala)

Grüner Angeliter ASP
Maris Kestrel PBI
Marrow Stem SISL

Fóðurnæpa (Brassica rapa L. var. rapifera Metzg.)

Civasto-R (2n) Zel.
Marco (4n) Zel. Tiltölulega lítil hætta á stöngulmyndun.
Vollanda (4n) Zel. Tiltölulega lítil hætta á stöngulmyndun.

Fóðurrepja (Brassica napus L. var. oleifera DC)

Vetraryrki:
Barcoli Bar.
Emerald DANI
Kentan Nova SS
Samo SW Lágvaxið yrki.
Sigma SW


GARÐÁVEXTIR OG GRÆNMETI (VEGETABLES)

Kartöflur (Solanum tuberosum)

Bintje
Gullauga Í innlendri stofnrækt.
Helga (Rautt Gullauga) Í innlendri stofnrækt.
Premiere Innlent stofnútsæði árið 2000
Rauðar íslenskar Í innlendri stofnrækt.

Gulrófur (Brassica napus L. rapifera Metzg.)

Gullåker SW
Kálfafellsrófa RALA
Vige Log

Gulrætur ((Daucus carota L. sativus)

Nantes-gerð
Alamo F1 Bejo Fljótvaxið.
Fancy Dæhn. Seinvaxið, geymist vel.
Mokon F1 Fljótvaxið.
Nandrin F1 Bejo Seinvaxið.
Nanthya S&G Fljótvaxið.
Napoli F1 Bejo Mjög fljótvaxið.
Navarre F1 Bejo Seinvaxið.
Nelson Bejo Í meðallagi fljótvaxið.
Tamino F1 RS Í meðallagi fljótvaxið.

Amsterdam-gerð
Minicor RS Til ræktunar í gróðurhúsum.
Mokum F1 Bejo Fljótvaxið.

Rauðrófur (Beta vulgaris L. rubra L. )

Early Flat Egyptan RS Hnöttóttar
Rød valse, nr. 504 Log Aflangar

Höfuðkál (Brassica oleracea L. capitata L.)

Hvítkál
Balbro F1 NZ Fljótvaxið.
Castello NZ Seinvaxið og geymist vel.
Delphi F1 RS Fljótvaxið.
Freshma RZ Sveinvaxið og geymist vel.
Grenadier F1 S&G Seinvaxið og geymist vel.
Musketeer S&G Í meðallagi fljótvaxið.
Parel Bejo Fljótvaxið.
Procura RS Fljótvaxið.
Tucana F1 RS Í meðallagi fljótvaxið.

Toppkál
Eerstling Dæhn.
Hispi F1 Bejo

Rauðkál
Farao Bejo
Intro F1 Bejo
Primero F1 Bejo Fljótvaxið.
Rodeo F1 NZ Fljótvaxið.
Sint Pancras Bejo

Blöðrukál
Promasa F1 Bejo Fljótvaxið, en höfuð ljót.
Wallasa F1 Bejo Seinvaxið.

Blómkál (Brassica oleracea L. botrytis L.)

Amsterdam F1 NZ Seinvaxið.
Barcelona NZ Seinvaxið.
Fargo F1 Bejo Seinvaxið.
Fastman Bejo Fljótvaxið.
Goodman Bejo Í meðallagi fljótvaxið.
Lintop S&G Fljótvaxið.
Montano F1 S&G Í meðallagi fljótvaxið.
Plana RS Í meðallagi fljótvaxið.
White Ball S&G Seinvaxið.
White Summer S&G Seinvaxið.

Spergilkál (Brassica oleracea L. italica)

Corvet F1 RS Myndar fáa en stóra spergla.
Lord RS Seinvaxið.
Marathon RS Fremur seinvaxið.
Neptune F1 RS Myndar fáa en stóra spergla.
Shogun Dæhn. Seinvaxið, gefur stóra spergla.
Skiff RS Seinvaxið, gefur stóra spergla.

Kínakál (Brassica pekinensis)

Asten F1 RZ Geymsluþolið.
Spring F1 Els. Fljótvaxið.
Storido NZ Seinvaxið og geymist vel.
Two Seasons F1 T&M Til heimilisræktunar.
Yamiko F1 NZ Fljótvaxið, dökkleitt.
Yoko F1 Bejo

Blaðkál (Brassica chinensis)

Hypro F1 RS

Hnúðkál (Brassica oleracea L. gongylodes L.)

Blaro Log Fjólubláir hnúðar.
Korist Bejo Ljósir hnúðar.
Trero RS Ljósir hnúðar.

Grænkál (Brassica oleracea L. acephala (DC.) Alef.)

Kobolt S&G

Rósakál (Brassica oleracea L. gemmifera DC.)

Jade SW Til heimilisræktunar.

Salat (Lactuca sativa)

Smjörsalat (L.s. var. capitata)
Pansoma S&G Til sumarræktunar í gróðurhúsum.
Salina LdM Til útiræktunar.

Íssalat (L.s. var. capitata crispa)
Jaguar EZ
Nabucco RS
Santis RZ
Webbs Wonderful T&M Til heimilisræktunar.

Blaðsalat (L.s. var. crispa)
Carthgon RS Ljósgrænt.
Red Rebosa RS Rauðbrúnt.
Valeria LdM Rauðbrúnt.

Blaðlaukur (Allium porrum)

Alora RZ
Goldina LdM
Prelina S&G Fljótsprottinn
Snowstar EZ Til ræktunar úti og í gróðurhúsum.
Tilina S&G
Titan Log Til ræktunar í gróðurhúsum.
Varna RS Til heimilisræktunar.

Pípulaukur (Allium fistulosum)

Ishikura long S&G Til heimilisræktunar.
Santa Clause T&M Til heimilisræktunar.

Blaðsilla (Apium graveolens L. dulce (Mill.) Pers.)

Selfira Bejo
Tall Utah Dæhn.

Hnúðsilla (Apium graveolens L. rapaceum (Mill.) Pers.)

Alabaster Dæhn.

Steinselja (Petroselinum crispum (Mill.) Nym.)

Bravour SW
Ekstra moskruset S&G

Asíur (Cucumis sativus) 6)

Jolina F1 RS
Lisanna RS

6) Til heimilisræktunar í plasthúsum.


BER (BERRIES)

Jarðarber (Fragaria)

Til ræktunar undir gróðurhlífum án eða með lítilli upphitun:
Glima
Zephyr
Jonsok

Til ræktunar í heitum gróðurhúsum:
Elsanta
Senga-Sengana

Rifsber (Ribes vulgare)

Rauð hollensk

Sólber (Ribes nigrum) 7)

Sunderbyn II Mjög snemmþroska, kelur lítið.
Melalahti Snemmþroska, sterklegt vaxtarlag.
Jänkisjärvi Snemmþroska, kelur minna en Melalahti.
Nikkala XI Mikil og stór ber, en runninn er jarðlægur. Kelur lítið.
Öjebyn Seinþroska og með veikar greinar.

7) Yrkjunum er raðað eftir því hve fljótt þau þroska ber.

Stikilsber (Ribes grossularia)

Hinnonmäen Keltainen Hefur gefið uppskeru á Norðurlandi.
Lepaan punainen Nokkuð árviss uppskera á Hvanneyri.
LISTI YFIR KYNBÓTAFYRIRTÆKI/EIGENDUR

LIST OF BREEDERS/OWNERS OF THE CULTIVARS


ASP Asmus Soren Petersen, Postfach 6, 24976 Langballig, Þýskaland

Bar. Barenbrug Holland B.V., Postbus 4, 6678 ZG Oosterhout Gld., Holland

Bejo Bejo Zaden B.V., Postbus 50, NL-1749 Z.H. Warmenhuizen, Holland

Bor. Boreal Plant Breeding, Mylltie 8, 31600 Jokioinen, Finland

Ceb. Cebeco-Zaden B.V., Postbus 10000, 5250 Vlijmen, Holland

DANI DANI, Plant Breeding Div. Loughgall, Armagh N.I., U.K.

Dæhn. L. Dæhnfeldt A/S, Fåborgvej 248, DK-5100 Odense C, Danmörk

DP DFL-Trifolium A/S, P.O. Box 19, Højerupvej 31, 4660 Store Heddinge, Danmörk

Els. Elsom’s Seeds Ltd, Pinchbeck Road, Spalding, Lincolnshire, PE11 1QG, Bretland

EZ Enza Zaden, Postbus 7, NL-1600 AA Enkhuizen, Holland

Gró. Gróðurvörur sf., Smiðjuvegi 5, 200 Kópavogur

GSSG G. Schneider Saatzucht GmbH, Postfach 6, 24976 Grundhof, Þýskaland

IAS University of Alaska, Agric. and Forsetry Expt. Sta., Palmer, Alaska 99645, USA

LdM Leen de Mos, Postbox 54, NL-2690 AB´s Gravenzende, Holland

Lip. Deutsche Saatveredelung, Lippstadt-Bremen, GmbH, Weissenburger Str. 5, D- 4780 Lippstadt, Þýskaland

Log LOG, Postbox 141, Ökern, N-0580 Oslo, Noregur

Lr Landgræðsla ríkisins, Gunnarsholti, 850 Hella, Ísland

Mom. Mommersteeg International B.V., Postbus 1, 5250 AA Vlijmen, Holland

Nick. Nickerson Seeds Ltd., Joseph Nickerson Research Centre, Rothwell, Lincolnshire, LN7 6DT, England

N.Tet. V.o.f. Nederlandse Tetila Kwekers, Gr. Hertoginnelaan 52, 2517 Ej Den Haag, Holland

NZ Nickerson-Zwaan B.V., Postbus 19, NL-2990 AA Barendrecht, Holland

PBI PBI Cmbridge Ltd., Maris Lane, Trumpington, Cambridge, CB2 2LQ, England

Pla. Planteforsk, P.O.Box 100, 1430 Ås, Noregur

PPD Plant Products Division, Agriculture Canada, 3rd Floor - East Wing, 59 Camelot Drive, Nepan ON, Ontario K1A 0Y9, Kanada

Pro. Prodana Seed A/S, Faborgvej 248, Postbox 84, DK 5250 Odense SV, Danmörk

RS Royal Sluis Nordic A/S, Midtager 26a, DK-2605 Brøndby, Danmörk

R.v.P. Rijksstation voor Plantenveredling, Burgemeester van Gansberghelaan 109, B-9820 Merelbeke, Belgía

RZ Rijk Zwaan Netherland B.V., Burgemeester Crezeelaan 40, NL-2678 De Lier, Holland

RALA Rannsóknastofnun landbúnaðaðarins, Keldnaholti, 112 Reykjavík, Ísland

S&G S & G Frø A/S, Postbus 12, 1600 AA Enkhuisen, Holland

SISL Sharpe’s International Seeds Ltd, Boston Road, Sleaford, Lincs., NG 347HA, England

SS Ste. Serasem, 10-12 rue Roger Lecerf, 59840 Premesques, Frakkland

SW Svalöf Weibull AB, S-268 81 Svalöv, Svíþjóð

T&M Thompson & Morgan, Poplar Lane, Ipswich, Suffolk, IP8 3BU, England

V.d.H. D.J. van der Have B.V., Postbus 1, 4420 AA Kapelle, Holland

Zel. Zelder B.V., Postbus 26, 6590 AA Gennep, Holland