Samþykktir Bændasamtaka Íslands og þingsköp búnaðarþings
Reykjavík 2007
Ath: Breytingar voru gerðar á búnaðarþingi 2007, er varða sameiningu þriggja búnaðarsambanda í Búnaðarsamband Húnaþings og Stranda
Samþykktir Bændasamtaka Íslands
I. kafli. Almenn ákvæði
1. grein
Samtökin heita Bændasamtök Íslands. Heimili þeirra og varnarþing er í Reykjavík.
2. grein
Bændasamtök Íslands eru heildarsamtök íslenskra bænda. Aðild að samtökunum eiga eftirgreind félög og félagasamtök:
| Búnaðarsamband Kjalarnesþings | Félag eggjaframleiðenda |
| Búnaðarsamtök Vesturlands | Félag ferðaþjónustubænda |
| Búnaðarsamband Vestfjarða | Félag hrossabænda |
| Búnaðarsamband Húnaþings og Stranda | Félag kjúklingabænda |
| Búnaðarsamband Vestur-Húnavatnssýslu | Landssamband kúabænda |
| Búnaðarsamband Austur-Húnavatnssýslu | Landssamtök sauðfjárbænda |
| Búnaðarsamband Skagfirðinga | Landssamtök skógareigenda |
| Búnaðarsamband Eyjafjarðar | Landssamtök vistforeldra í sveitum |
| Búnaðarsamband Suður-Þingeyinga | Samband garðyrkjubænda |
| Búnaðarsamband Norður-Þingeyinga | Samband íslenskra loðdýrabænda |
| Búnaðarsamband Austurlands | Svínaræktarfélag Íslands |
| Búnaðarsamband Austur-Skaftafellssýslu | Æðarræktarfélag Íslands |
| Búnaðarsamband Suðurlands |  |
3. grein Aðild að Bændasamtökum Íslands geta átt þeir einstaklingar og lögaðilar sem þess óska og stunda búrekstur í atvinnuskyni eða vegna eigin nota enda séu þeir aðilar að þeim félögum og félagasamtökum sem talin eru í 2. grein. Aðild einstaklinga skal óháð því hvort þeir stunda búrekstur í eigin nafni eða annarra.
Bændum, sem hætt hafa búskap vegna aldurs eða heilsubrests, skal heimil áframhaldandi þátttaka í viðkomandi félagi með fullum félagsréttindum, hafi þeir áfram búsetu á hlutaðeigandi félagssvæði.
Undir búrekstur fellur hvers konar búfjárrækt, jarðrækt, skógrækt, garðrækt og ylrækt. Einnig eftirfarandi starfsemi, fari hún fram á lögbýlum: Eldi og veiðar vatnafiska, nýting hlunninda, framleiðsla og þjónusta.
4. grein Búnaðarþing skal staðfesta aðild og samþykktir nýrra aðildarsamtaka með minnst 2/3 hlutum atkvæða þingfulltrúa en stjórn bændasamtakanna staðfestir breytingar á samþykktum þeirra.
Í samþykktum búnaðarsambands skal kveðið á um að allir sem uppfylla skilyrði 3. gr. á starfssvæði búnaðarsambands skuli eiga rétt á að vera félagar. Í samþykktum búgreinasambanda skal sömuleiðis kveðið á um að þeir sem uppfylla skilyrði 3. gr. og stunda tiltekna búgrein, skuli samkvæmt nánari skilgreiningu hlutaðeigandi búgreinasambands eiga rétt á að vera félagar.
Í samþykktum aðildarsambandanna skal mælt svo fyrir að fullnægjandi félagaskrá fylgi ávallt endurskoðuðum ársreikningi samþykktum á aðalfundi. Bændasamtökin halda sameiginlega félagaskrá skv. upplýsingum frá aðildarsamtökum sínum. Í félagaskránni skal m.a. skráð hvaða búgreinar félagsmaðurinn stundar. Sú skráning skal fara eftir skilgreiningu í samþykktum landssamtaka í hlutaðeigandi búgrein, hafi þær hlotið samþykki Bændasamtaka Íslands, en í öðrum búgreinum skal stjórn bændasamtakanna ákveða skilgreininguna.
Í samþykktum aðildarsamtakanna skal ennfremur mælt svo fyrir að allir bændur hafi sömu réttindi óháð formi á félagsaðild. Aðalfundir skulu haldnir einu sinni á ári og auk þess aukafundir eftir þörfum. Aukafundi skal halda ef meirihluti þeirra sem þar eiga rétt á sæti krefst þess.
5. grein Búnaðarþing getur með minnst 2/3 hlutum atkvæða þingfulltrúa vikið búnaðarsambandi eða búgreinasambandi úr Bændasamtökum Íslands ef samþykktir þeirra eða starfsemi er ekki í samræmi við samþykktir þessar eða ef það þykir óhjákvæmilegt af öðrum ástæðum.
6. grein Bændasamtök Íslands skulu vera málsvari bænda og vinna að framförum og hagsæld í landbúnaði. Í samræmi við þetta meginhlutverk greinist starfsemi samtakanna í fjóra meginþætti:
Þau beiti sér fyrir bættum kjörum bænda á öllum sviðum.
Þau annist leiðbeiningaþjónustu og sinni faglegri fræðslu í þágu landbúnaðarins.
Þau annist útgáfustarfsemi og miðlun upplýsinga sem varða bændur og hagsmuni þeirra.
Þau annist ýmis verkefni fyrir ríkisvaldið og aðra aðila sem tengjast hagsmunum bænda og landbúnaði, veiti umsögn um lagafrumvörp sem snerta landbúnaðinn og sinni öðrum verkefnum er varða hag bænda.
A. Bændasamtök Íslands gæta hagsmuna bændastéttarinnar og sameina bændur um þá, með því m.a. að:
1. Móta stefnu í málefnum bænda og landbúnaðarins í heild.
2. Vera málsvari bændastéttarinnar gagnvart ríkisvaldinu og öðrum aðilum þjóðfélagsins sem stéttin hefur samskipti við.
3. Beita sér fyrir nýmælum í löggjöf og breytingum á eldri lögum er til framfara horfa og snerta bændastéttina og landbúnaðinn.
4. Fylgjast grannt með afkomu bænda og rekstrarskilyrðum landbúnaðarins og kappkosta með því að tryggja þeim lífskjör í samræmi við aðrar stéttir þjóðfélagsins.
5. Annast samningagerð af hálfu bænda, t.d. um framleiðslustjórn, verðlagningu búvara og kjör starfsfólks í landbúnaði.
6. Koma fram fyrir hönd íslenskra bænda gagnvart hliðstæðum samtökum erlendis og annast samskipti við þau eftir því sem ástæða þykir og tilefni gefast til.
B. Bændasamtök Íslands annast leiðbeiningaþjónustu og faglega fræðslu í þágu landbúnaðarins með því m.a. að:
1. Vinna að framförum í landbúnaði með því að ráða landsráðunauta er hafi á hendi forystu um leiðbeiningar á hlutaðeigandi sviðum í samræmi við ákvæði búnaðarlaga. Búnaðarsamböndin vinni á sama hátt að framförum í landbúnaði með því að hafa í þjónustu sinni héraðsráðunauta á grundvelli sömu laga.
2. Hafa með höndum framkvæmd mála er Alþingi eða ríkisstjórn felur þeim.
3. Vinna að kynbótastarfsemi, annast eða hafa umsjón með afkvæmaprófun kynbótagripa og er m.a. heimilt að eiga og reka búfjárræktarstöðvar.
4. Hlutast til um að gerðar séu hagnýtar rannsóknir og tilraunir á öllum sviðum landbúnaðarins.
7. grein Bændasamtök Íslands fara með fyrirsvar framleiðenda búvara skv. lögum um framleiðslu, verðlagningu og sölu á búvörum. Einstök búgreinasambönd geta farið með forræði hlutaðeigandi búgreinar á tilteknum sviðum. Þá skal gera samning um verkaskiptingu milli hlutaðeigandi búgreinasambanda og bændasamtakanna, enda hindri það ekki stjórn samtakanna í að fjalla um og leysa málefni sem eru sameiginleg fleiri en einni búgrein. Ákvæði um framsal á forræði á atriðum sem varða framkvæmd búvörulaga í verkaskiptasamningi skal því aðeins taka gildi að það hafi hlotið samþykki 2/3 hluta greiddra atkvæða bænda í búgreininni í allsherjaratkvæðagreiðslu.
Bændasamtök Íslands og hlutaðeigandi búgreinasambönd skulu annast atkvæðagreiðsluna og kosningarétt hafa þeir sem skráðir eru í hlutaðeigandi búgrein sbr. 4.gr.
Stjórn bændasamtakanna og stjórnum einstakra búgreinasambanda eða búnaðarsambanda er í samningi um verkaskiptingu heimilt að kveða á um önnur atriði en að framan greinir. Stjórninni er enn fremur heimilt að gera þjónustusamninga við félög og félagasamtök sem á einhvern hátt tengjast landbúnaði. Skal jafnan leitast við að verkaskipting sé sem skýrust milli bændasamtakanna og einstakra aðildarsamtaka þannig að saman fari ábyrgð og forræði á þeim málaflokkum sem undir hvorn aðila heyra.
8. grein
Bændasamtök Íslands skulu gæta þess að halda góðum tengslum við félög og félagasamtök sem aðild eiga að samtökunum, m.a. með því að trúnaðarmenn bændasamtakanna sitji aðalfundi þeirra. Þá skulu bændasamtökin boða árlega til a.m.k. eins almenns bændafundar á hverju búnaðarsambandssvæði í samráði við hlutaðeigandi búnaðarsamband. Fundi þessa sitji a.m.k. einn aðalmaður úr stjórn bændasamtakanna og búnaðarþingsfulltrúar af hlutaðeigandi svæði.
II. kafli. Búnaðarþing
9. grein Búnaðarþing fer með æðsta vald í öllum málefnum Bændasamtaka Íslands. Það skal halda ár hvert og heimilt er að halda aukaþing. Skylt er að kalla saman aukaþing ef helmingur þingfulltrúa óskar þess. Búnaðarþing skal boða á tryggilegan hátt með minnst tveggja mánaða fyrirvara og aukaþing með minnst viku fyrirvara. Um leið og búnaðarþing er boðað skal aðildarsamtökunum tilkynnt um væntanlegt búnaðarþing. Frestur til að senda inn mál fyrir þingið er til 20. janúar ár hvert.
Í upphafi búnaðarþings skal flutt skýrsla um störf stjórnarinnar frá síðasta þingi og gerð grein fyrir framtíðarhorfum. Önnur verkefni þingsins eru m.a. að afgreiða reikninga samtakanna fyrir liðið ár, marka stefnu þeirra, gera fjárhagsáætlun og kjósa stjórn og endurskoðendur samtakanna, sbr. 16. og 23. grein.
Búnaðarþing skal setja sér sérstök þingsköp.
10. grein Fulltrúar á búnaðarþingi skulu vera að hámarki 48, 28 kjörnir af búnaðarsamböndum og 20 kjörnir af búgreinasamböndum og skulu þeir kjörnir til þriggja ára í senn sem hér segir:
Búnaðarsamband Kjalarnesþings 1
Búnaðarsamtök Vesturlands 4
Búnaðarsamband Vestfjarða 3
Búnaðarsamband Húnaþings og Stranda 3
Búnaðarsamband Skagfirðinga 2
Búnaðarsamband Eyjafjarðar 2
Búnaðarsamband Suður-Þingeyinga 2
Búnaðarsamband Norður-Þingeyinga 1
Búnaðarsamband Austurlands 3
Búnaðarsamband Austur-Skaftafellssýslu 1
Búnaðarsamband Suðurlands 7
Félag eggjaframleiðenda 1
Félag ferðaþjónustubænda 1
Félag hrossabænda 1
Félag kjúklingabænda 1
Landssamband kúabænda 5
Landssamtök sauðfjárbænda 3
Landssamtök skógareigenda 1
Landssamtök vistforeldra í sveitum 1
Samband garðyrkjubænda 3
Samband íslenskra loðdýrabænda 1
Svínaræktarfélag Íslands 1
Æðarræktarfélag Íslands 1
Jafnframt skulu kjörnir með sama hætti jafnmargir varafulltrúar. Sami maður getur ekki verið aðal- eða varafulltrúi fyrir nema ein aðildarsamtök á þinginu.
Réttur búgreinasambands til að eiga fulltrúa á búnaðarþingi er bundinn því, að hlutaðeigandi búgrein skili búnaðargjaldi til Bændasamtaka Íslands sem svari að lágmarki til 0,3% af tekjum Bændasamtaka Íslands af búnaðargjaldi eða samsvarandi upphæð, nái búnaðargjald ekki tilgreindu marki eða sé ekki lagt á greinina. Miða skal við búnaðargjald samkvæmt síðasta endurskoðaða ársreikningi bændasamtakanna.
Við sameiningu búnaðarsambanda eða búgreinafélaga halda kjörnir fulltrúar viðkomandi samtaka kjörgengi út kjörtímabilið.
Á þinginu eiga auk þess sæti stjórn bændasamtakanna, kosinn endurskoðandi og skoðunarmaður reikninga og þeir starfsmenn samtakanna er stjórnin ákveður. Kjörnir fulltrúar hafa einir atkvæðisrétt, en aðrir sem rétt eiga til setu á þinginu hafa málfrelsi og tillögurétt í þeim málum er snerta starfssvið þeirra sérstaklega.
11. grein
Kosningarétt og kjörgengi til búnaðarþings hafa þeir sem uppfylla skilyrði 3. greinar, og hafi greitt tilskilin sjóða- og/eða félagsgjöld.
12. grein Búnaðarþing skal kjósa þriggja manna yfirkjörstjórn sem skal hafa yfirumsjón með kosningu þingfulltrúa. Yfirkjörstjórn skal kosin sama ár og stjórnarkjör fer fram og er kjörtímabil hennar það sama og stjórnar.
13. grein
Kosning fulltrúa búnaðarsambanda til búnaðarþings skal fara fram með eftirfarandi hætti:
1. Á því ári sem kjósa skal til búnaðarþings skal stjórn búnaðarsambands halda aðalfund fyrir 1. september og auglýsa hann með 8 vikna fyrirvara.
2. Eigi síðar en 12 vikum fyrir aðalfund á kosningaári skal leggja fram félagatal sambandsins. Félagatalið liggi frammi í 4 vikur og skal stjórn búnaðarsambands auglýsa tryggilega hvar það er lagt fram. Þegar stjórn búnaðarsambands hefur úrskurðað um þær athugasemdir sem komið hafa fram við félagatalið telst það lögleg kjörskrá.
3. Þingfulltrúar skulu kosnir í almennri kosningu. Þó getur stjórn búnaðarsambands ákveðið og tilkynnt í auglýsingu um aðalfund að kosning þingfulltrúa muni fara fram á fundinum nema fram komi krafa um almenna kosningu ekki síðar en 6 vikum fyrir aðalfund. Þurfa þá að lágmarki annað hvort 10% eða 20 félagsmenn, sem atkvæðisrétt hafa í búnaðarsambandi, að bera fram slíka kröfu þar sem kosnir eru einn eða tveir fulltrúar. Í þeim búnaðarsamböndum, sem kjósa fleiri en tvo fulltrúa, þurfa annað hvort 10% eða 40 félagsmenn, sem atkvæðisrétt hafa, að bera fram slíka kröfu. Komi krafa um almenna kosningu fram í tæka tíð skal stjórn búnaðarsambands auglýsa það.
4. Þegar fyrir liggur að kosningar verði almennar hafa félagar í búnaðarsambandi, sbr. 11. grein, rétt til að bera fram kjörlista. Skal kjörlisti fram kominn 3 vikum fyrir aðalfund búnaðarsambands. Sömu reglur gilda um fjölda stuðningsmanna við kjörlista og þegar krafist er almennra kosninga sbr. 3. tl.
5. Hafi aðeins borist einn löglegur kjörlisti til stjórnar búnaðarsambands fyrir tilskilinn frest, sbr. 4. tl., það ár sem kosið er, skal stjórn búnaðarsambands gefa tveggja vikna frest til að koma fram með fleiri löglega lista. Skal það auglýst með tryggilegum hætti. Komi ekki fram fleiri listar að frestinum liðnum skoðast listinn sjálfkjörinn og kosningu lokið.
6. Hafi ekki borist krafa um almenna kosningu til stjórnar búnaðarsambands fyrir tilskilinn frest sbr. 3. tl. fer kosning fram á aðalfundi. Ef 1/3 hluti þeirra sem fundinn sitja með fullum réttindum krefst þess skal sú kosning vera hlutbundin en ella óhlutbundin.
7. Fari fram almenn kosning á þingfulltrúum, sbr. 3. tl., skipar stjórn búnaðarsambands kjörstjórn og sér hún um undirbúning kosninga, ákveður kjördag, tilgreinir kjördeildir og kjörstaði, skipar undirkjörstjórnir, ef um fleiri en einn kjörstað er að ræða, og sér um að auglýsa kosningarnar með tryggilegum hætti. Skal kjörstjórn sjá um að gera kjörseðla og dreifa þeim kjördeildir og úrskurða um kjörskrá.
8. Stjórn búnaðarsambands getur ákveðið að almenn kosning samkvæmt 3.tl. skuli vera skrifleg (póstkosning). Þá skal fylgt ákvæðum 7. tl. eftir því sem við á. Yfirkjörstjórn setur að öðru leyti nánari reglur um framkvæmd skriflegra kosninga.
Kjörfundur má eigi standa skemur en í fimm klukkustundir nema allir þeir, sem eru á kjörskrá, hafi greitt atkvæði.
Talning atkvæða skal fara fram eins fljótt og við verður komið þegar atkvæði hafa borist frá undirkjörstjórnum, en þær skulu þegar að loknum kjörfundi senda kjörstjórn kjörgögn með tryggilegum hætti. Kjörstjórn tilkynnir yfirkjörstjórn um úrslit kosninganna að lokinni talningu.
Um framkvæmd kosningar samkvæmt þessari grein gilda að öðru leyti almennar reglur laga um kosningar til Alþingis.
14. grein Kosning þingfulltrúa frá búgreinasamböndum skal fara fram á aðalfundi þeirra það ár sem kosið er og gildir kjörið til næstu þriggja ára. Aðalfundur eða stjórn hlutaðeigandi búgreinasambands getur þó samþykkt að láta fara fram almenna kosningu meðal félagsmanna. Skulu þá póstkosningar fara fram eftir ákvæðum 8. tl. 13. gr. eftir því sem við á.
15. grein
Kosningu þingfulltrúa skal vera lokið eigi síðar en 10. desember það ár sem kosið er. Stjórnir búnaðarsambanda og búgreinasambanda skulu tilkynna yfirkjörstjórn hverjir séu réttkjörnir þingfulltrúar af þeirra hálfu. Gengur yfirkjörstjórn formlega frá kjörbréfum þegar henni hafa borist slíkar tilkynningar. Ágreiningi út af framkvæmd kosninganna, má, innan tíu daga frá því ágreiningur reis, skjóta til yfirkjörstjórnar og verður úrskurði hennar aðeins hnekkt af búnaðarþingi. Krafa um það að úrskurði yfirkjörstjórnar verði hnekkt verður að berast stjórn Bændasamtaka Íslands a.m.k. tveimur vikum áður en búnaðarþing er sett.
III. kafli. Stjórn og starfsemi Bændasamtaka Íslands
16. grein
Þriðja hvert ár fer fram stjórnarkjör á búnaðarþingi. Kjósa skal sjö menn í stjórn bændasamtakanna og sjö til vara með eftirgreindum hætti:
Fyrst skal kosinn formaður í beinni kosningu. Fái enginn meira en helming greiddra atkvæða skal kosið aftur bundinni kosningu milli þeirra tveggja sem flest atkvæði hlutu.
Því næst skulu kjörnir sex stjórnarmenn. Fái einhverjir jafnmörg atkvæði ræður hlutkesti hver þeirra verður kosinn eða tekur þátt í bundinni kosningu. Auðir atkvæðaseðlar teljast ekki til greiddra atkvæða.
Að loknu kjöri aðalmanna skal kjörinn varamaður fyrir hvern einstakan stjórnarmann.
Heimilt er að kjósa uppstillingarnefnd vegna kosninga til stjórnar, hafi tillaga þar um borist eigi síðar en á fyrsta starfsdegi búnaðarþings. Skal tillagan studd af a.m.k. 15% þingfulltrúa og skal hún tekin til einnar umræðu og afgreidd án vísunar til nefndar. Nefndin skal skipuð 7 mönnum og skulu þeir koma úr öllum landsfjórðungum.
Þingforsetar gera tillögu um skipan nefndarinnar.
17. grein Stjórn Bændasamtaka Íslands fer með mál þeirra milli búnaðarþinga og fylgir ályktunum þeirra eftir. Stjórnin ræður framkvæmdastjóra samtakanna að hámarki til sama tíma og kjörtími hennar er. Enn fremur skipar stjórnin fulltrúa bændasamtakanna til trúnaðarstarfa fyrir samtökin eftir því sem lög, reglur og samningar segja til um. Nú er um að ræða svo mikilsverðar ákvarðanir í kjaramálum eða öðrum hagsmunamálum bændastéttarinnar að stjórn telur nauðsynlegt að leita eftir afstöðu búnaðarþingsfulltrúa eða bænda almennt. Skal stjórnin þá:
a) Tilkynna búnaðarþingsfulltrúum að hún hyggist láta fara fram atkvæðagreiðslu um málið meðal bænda, og kynna þeim reglur um kjörskrá, sem byggja skal á félagaskrá skv. 4. grein. Búnaðarþingsfulltrúum gefst þá viku frestur til þess að fara fram á aukaþing skv. 9. grein. eða
b) Boða til aukabúnaðarþings skv. 9. grein sem tekur ákvörðun um málið eða vísar því til atkvæðagreiðslu meðal bænda. Skal þingið ákveða reglur um kjörskrár, sem byggja á félagaskrá skv. 4. grein.
Aðildarsamtök, sbr. 2. grein, geta krafist málsmeðferðar skv. 2. mgr. þessarar greinar, sé samþykkt krafa þess efnis á aðalfundi eða aukafundi þeirra, af 2/3 hlutum atkvæðisbærra manna á fundinum.
18. grein
Stjórnarfundir skulu haldnir svo oft sem þörf krefur. Í fjarveru stjórnarmanns skal kalla til varamann. Falli stjórnarmaður frá eða verði að hætta störfum í stjórninni, skal 1. varamaður hans taka þar sæti sem aðalmaður en næsta búnaðarþing kýs nýjan varamann í hans stað.
Stjórn kýs 1. og 2. varaformann úr hópi stjórnarmanna og skipa þeir, ásamt formanni, framkvæmdanefnd stjórnar er hafa skal skipulegt samráð milli funda og leysa mál sem ekki er gerlegt að fresta til næsta stjórnarfundar.
Formaður stýrir fundum stjórnar og er málsvari samtakanna út á við, nema stjórn ákveði að fela öðrum stjórnarmönnum eða starfsmönnum það hlutverk í sérstökum tilvikum. Í forföllum formanns kemur 1. varaformaður og í forföllum hans 2. varaformaður fram fyrir hönd samtakanna.
Stjórnin heldur gjörðabók er fundarmenn undirrita.
19. grein
Framkvæmdastjóri Bændasamtaka Íslands er prókúruhafi samtakanna og annast daglega yfirstjórn þeirra í samræmi við ákvarðanir stjórnar og framkvæmdanefndar og er tengiliður við fagráð og búgreinasambönd í þeim tilvikum sem stjórnarmaður annast ekki þau samskipti með formlegum hætti.
Framkvæmdastjóri ræður aðra starfsmenn samtakanna, að höfðu samráði við stjórn.
Stjórn bændasamtakanna skal að öðru leyti ráða skipulagi á starfsemi þeirra, að höfðu samráði við framkvæmdastjóra. Skal þess gætt að haldið sé eðlilegum samskiptum við opinbera aðila vegna þeirrar starfsemi,sem fyrir þá er sinnt, samhliða því að gætt er hagsmuna bænda í samræmi við hlutverk samtakanna.
20. grein
Fagráð skulu starfa í hverri búgrein eftir því sem nánar er kveðið á um í verkaskiptasamningum skv. 7. grein.
Í fagráðum skulu sitja menn úr hópi starfandi bænda og einn ráðunautur í hlutaðeigandi búgrein eða fagsviði. Jafnframt skulu starfa með fagráðum sérfróðir aðilar, er vinna að kynbótum, rannsóknum, leiðbeiningum eða kennslu á hlutaðeigandi sviði. Heimilt er að skipa slíka aðila í fagráð. Verkefni fagráða er að móta stefnu í fræðslumálum og rannsóknum búgreinarinnar í samræmi við verkaskiptasamninga svo og að fjalla um önnur fagleg mál sem þangað er vísað til umsagnar og afgreiðslu.
Einnig að móta stefnu í kynbótastarfi í samráði við búfjárræktarnefnd ef hún er önnur en fagráð.
21. grein
Starfsfé Bændasamtaka Íslands er:
1. Tekjur af sjóða- og félagsgjöldum.
2. Arður af eignum.
3. Þjónustugjöld og annað eigið aflafé.
4. Framlög af fjárlögum til leiðbeiningaþjónustu og annarrar starfsemi sem samtökunum er falin með lögum eða með stjórnvaldsfyrirmælum sem stoð hafa í lögum.
Bændasamtökin skipa starfsemi sinni þannig að leiðbeiningaþjónustan og önnur starfsemi, sem greitt er fyrir að hluta eða öllu leyti af opinberu fé, sé skýrt afmörkuð og með sérgreindan fjárhag.
22. grein
Búnaðarþing skal á ári hverju kjósa einn löggiltan endurskoðanda Bændasamtaka Íslands og annan til vara. Þá skal kjósa einn skoðunarmann reikninga og annan til vara. Reikningsár samtakanna er almanaksárið. Löggiltur endurskoðandi skal framkvæma venjubundna endurskoðun og skoðunarmaður skal auk þeirrar endurskoðunar sem talin er nauðsynleg, kynna sér starfrækslu samtakanna yfirleitt og gera sérstaklega grein fyrir þeim frávikum er kunna að verða frá fjárhagsáætlun búnaðarþings. Þeir skulu eiga aðgang að öllum skjölum samtakanna og er stjórn og starfsmönnum þeirra skylt að veita þeim þær upplýsingar sem eru nauðsynlegar til framkvæmdar starfsins.
Ríkisendurskoðun er heimilt að láta endurskoða þann hluta af reikningum samtakanna er lúta að því starfi er samtökin sinna í opinbera þágu.
23. grein Stjórnir búnaðarsambanda og búgreinasambanda skulu vera stjórn Bændasamtaka Íslands til aðstoðar um allt það er að samtökunum lýtur og sinna þeim verkefnum er hún kann að fela þeim. Leitast skal við að haga gjaldtöku til félaga og samtaka innan vébanda bændasamtakanna þannig að allir bændur sjái sér fært að vera félagar í þeim.
IV. kafli. Breytingar á samþykktum
24. grein
Samþykktum þessum má aðeins breyta á búnaðarþingi og þarf til þess samþykki a.m.k. 2/3 hluta þingfulltrúa.
Þingsköp búnaðarþings
1. grein Formaður stjórnar Bændasamtakanna setur búnaðarþing og stjórnar kosningu kjörbréfanefndar, sbr. 2. grein, og stýrir fundi þar til kosning embættismanna þingsins, þ.e. forseta og varaforseta, sbr. 3. grein, hefur farið fram.
Að kosningu lokinni skulu formaður og framkvæmdastjóri flytja skýrslur sínar og að því búnu skulu leyfðar almennar umræður.
2. grein
Stjórn Bændasamtakanna skal skipa þriggja manna kjörbréfanefnd áður en búnaðarþing kemur saman. Hún skal ljúka störfum áður en þing hefst. Hún leggur fram tillögur sínar áður en fyrsta fundi þingsins lýkur og skal á þeim fundi úrskurða kosningu þingfulltrúa, eftir því sem við á. Að loknum kosningum til Búnaðarþings skal kæra út af kosningu þingfulltrúa berast stjórn Bændasamtakanna að minnsta kosti tveimur vikum áður en þingið er sett. Skilyrði er þó að kæra hafi áður borist yfirkjörstjórn svo sem fyrir er mælt í samþykktum samtakanna. Að öðrum kosti skal henni vísað frá.
3. grein Þegar kjörbréf hafa verið afgreidd og úrskurðuð skal kjósa forseta þingsins og tvo varaforseta ásamt skrifurum. Í forföllum forseta ganga varaforsetar að öllu leyti í hans stað, eftir hans ákvörðun.
4. grein Að lokinni kosningu embættismanna og almennum umræðum skulu kosnar starfsnefndir. Að jafnaði skulu eftirtaldar nefndir starfa:
1. Allsherjarnefnd.
2. Búfjárræktar- og fagráðanefnd.
3. Félagsmálanefnd.
4. Fjárhagsnefnd.
5. Framleiðslu- og markaðsnefnd.
6. Kjaranefnd.
7. Umhverfis- og jarðræktarnefnd.
Enginn þingfulltrúa má eiga sæti í fleiri en einni þessara nefnda.
Heimilt er að kjósa aðrar nefndir til að kanna einstök mál eða málaflokka, þá er einnig heimilt að sameina einstakar nefndir sé það talið henta.
Í hverri nefnd skulu sitja að lágmarki þrír þingfulltrúar.
Formaður stjórnar Bændasamtakanna og forseti þingsins geta verið undanþegnir setu í starfsnefndum. Fulltrúar, sem óska eftir setu í einhverri sérstakri nefnd, komi þeim óskum á framfæri við stjórn a.m.k. viku fyrir Búnaðarþing.
5. grein
Um frest til að skila málum fer eftir samþykktum samtakanna. Málum skal skila til stjórnar Bændasamtakanna. Stjórn Bændasamtakanna getur með rökstuðningi endursent mál til frekari úrvinnslu. Þá skal hlutaðeigandi hafa 14 daga frest til að gera úrbætur. Þó getur þingið samþykkt að taka fyrir mál sem síðar koma fram.
Miða skal við að fundargögn berist fulltrúum eigi síðar en 10 dögum fyrir setningu þings.
Í þingbyrjun skal leggja fram skýrslu starfsmanna og ársreikninga Bændasamtakanna fyrir liðið ár. Á sama hátt skulu í þingbyrjun lögð fram þau mál sem borist hafa. Þau mál, sem liggja fyrir Alþingi er landbúnaðinn og bændastéttina varða, skulu lögð fyrir í þingbyrjun þyki ástæða til að fjalla um þau.
6. grein Á fyrsta fundi hverrar nefndar skal kosinn formaður og varaformaður sem jafnframt er ritari. Eins fljótt og við verður komið skal forseti þingsins halda fund með formönnum allra nefnda og kynna þeim starfsáætlun þingsins.
Nefnd lætur uppi álit sitt og skal fjölrita það og útbýta því meðal þingfulltrúa áður en málið er tekið til umræðu á þinginu. Nefndarálit skal undirritað af nefndarmönnum og tilgreint hver sé framsögumaður.
Nefnd getur lagt til, með rökstuðningi, að mál, sem vísað er til hennar, verði tekin út af dagskrá þingsins og vísað til stjórnar Bændasamtakanna. Um slíka tillögu fer atkvæðagreiðsla fram umræðulaust
Stjórn Bændasamtakanna getur falið einstökum starfsmönnum samtakanna að aðstoða einstakar nefndir við störf þeirra.
7. grein Forseti stýrir umræðum á þinginu og kosningum þeim er þar fara fram. Skal hann færa mælendaskrá og gefa þingfulltrúum og þeim öðrum, er málfrelsi hafa, færi á að taka til máls í þeirri röð sem þeir beiðast þess. Þó má hann víkja frá þeirri reglu er sérstaklega stendur á. Nú vill forseti taka þátt í umræðum frekar en forsetastaða hans krefur, víkur hann þá úr forsetastól, en varaforseti tekur við fundarstjórn á meðan. Forseta er heimilt að takmarka ræðutíma þingfulltrúa.
8. grein Í upphafi hvers þingfundar skal útbýta dagskrá fundarins. Forseti getur tekið mál út af dagskrá og tekið ný mál á dagskrá er sérstaklega stendur á. Þingfulltrúi getur, meðan á umræðum stendur, krafist þess að mál verði tekið út af dagskrá. Um slíka tillögu fer atkvæðagreiðsla fram umræðulaust.
9. grein Stjórn Bændasamtakanna tilnefnir einn af starfsmönnum þeirra til þess að færa fundargerð þingsins undir stjórn forseta.
Fundargerðir skulu frágengnar svo fljótt sem verða má. Þær skulu bornar upp og samþykktar og síðan undirritaðar af forseta. Jafnframt er forseta heimilt að leita samþykkis á því að fundargerð sé send þingfulltrúum til staðfestingar.
10. grein Málum, sem lögð eru fram á þinginu, skal vísað til nefndar umræðulaust. Forseta er heimilt að leyfa flutningsmanni að reifa málið með stuttri ræðu.
Heimilt er að hafa búnaðarþing lokað um einstök mál. Slíkt skal á valdi þingsins hverju sinni.
Eftir að nefndir hafa skilað áliti skulu fara fram tvær umræður um hvert mál.
Heimilt er forseta að ákveða eina umræðu um einstök mál ef enginn mælir því gegn.
Komi fram fyrirspurnir til stjórnar eða starfsmanna Bændasamtakanna má forseti ákveða eina umræðu um þær. Sá, sem fyrirspurninni er beint til, hefur sama rétt til ræðutíma og framsögumenn nefnda.
11. grein Framsögumenn meiri- og minnihluta nefnda og flutningsmenn mála mega taka þrisvar til máls við hverja umræðu. Öðrum er ekki heimilt að tala oftar en tvisvar. Þó er auk þess heimilt að gera stutta athugasemd um atkvæðagreiðslu, um gæslu þingskapa og til þess að bera af sér sakir.
Stjórnarmenn Bændasamtakanna hafa málfrelsi og tillögurétt eins og hinir kjörnu þingfulltrúar.
Starfsmönnum Bændasamtakanna, endurskoðanda og skoðunarmanni er heimilt að tala einu sinni við hverja umræðu í þeim málum sem snerta starfssvið þeirra sérstaklega. Auk þess er þeim heimilt að gefa stuttar upplýsingar, ef þingfulltrúar óska þess, eða gera stuttar athugasemdir til þess að bera af sér sakir.
Forseti getur lagt til að umræðu sé hætt. Sama rétt hafa þingfulltrúar. Um slíka tillögu fer atkvæðagreiðsla fram umræðulaust.
12. grein Kjörnir þingfulltrúar hafa einir atkvæðisrétt á þinginu. Afl atkvæða ræður úrslitum mála á fundum. Þó þarf minnst 1/3 atkvæða allra þingfulltrúa til þess að samþykkja ályktanir svo að gildar séu.
Enga ályktun má gera nema minnst 2/3 þingfulltrúa séu á fundi.
13. grein Forseti stýrir atkvæðagreiðslu og kveður menn sér til aðstoðar eftir þörfum til að telja saman atkvæði.
Atkvæðagreiðsla fer að jafnaði fram með handaruppréttingu. Heimilt er að viðhafa leynilega atkvæðagreiðslu um einstök mál ef sérstakar aðstæður kalla á slíkt. Ef þingfulltrúi óskar þess skal atkvæðagreiðsla þó fara fram með nafnakalli. Ennfremur er forseta heimilt að endurtaka atkvæðagreiðslu með nafnakalli ef hann telur þess þörf. Kjör stjórnar skal fara fram með leynilegri atkvæðagreiðslu.
14. grein Skylt er þingfulltrúum að sækja alla fundi þingsins nema nauðsyn banni. Forseta er heimilt að veita þingfulltrúa fjarvistarleyfi, þó ekki lengur en einn dag nema þingið samþykki.
Varafulltrúar taki sæti aðalfulltrúa í forföllum þeirra, með samþykki forseta.
15. grein Skylt er þingfulltrúum og öðrum, er rétt hafa til að sitja þingið, að lúta valdi forseta í öllu er lýtur að því að gætt sé góðrar reglu.
Víki þingfulltrúi eða aðrir, sem málfrelsi hafa, með öllu frá umræðuefninu í umræðum mála, skal forseti víta það. Ef hlutaðeigandi sinnir ekki slíkri ábendingu, þó að hún sé ítrekuð, má forseti svipta hann málfrelsi á þeim fundi í því máli sem um er rætt.
16. grein
Stjórn Bændasamtakanna ræður þinginu skrifstofustjóra úr hópi starfsmanna þeirra.
Skrifstofustjóri þingsins er forseta til aðstoðar við þinghaldið. Hann annast m.a. skráningu þingskjala, umsjón með skrifstofuvinnu vegna þinghaldsins, útgáfu og dreifingu þingskjala. Þá skal hann í samráði við stjórn hlutast til um nauðsynlega gagnasöfnun vegna afgreiðslu þeirra mála er berast á tilsettum tíma fyrir þingsetningu. |